ترجمه خصال شيخ صدوق - مدرس گيلاني، مرتضي - الصفحة ١٧٩ - (٥٠٤) چهار منش است كه دل را تباه كند و نفاق پديد آورد

است: روح، خرد، خون و تنفس. چون روح از تن دور شود، خرد خود نيز دور گردد و چون روح چيزى دريابد خرد آن را براى وى نگاهدارد، ليك خون و نفس بمانند».

ترجمه‌

(٥٠٣) مايه زندگى آدمى و دوام آن به چهار چيز است و آتش چهار گونه است‌

- امام صادق گفته: «مايه هستى آدمى و دوام آن چهار چيز است: آتش، نور، آب. خوردن و آشاميدن بر اثر آتش است. ديدن و يافتن با نور است. شنيدن و بوييدن با باد است. و لذت خوراكى و آشاميدنى با آب است؛ هر گاه در شكم آدمى گرمى آتش نبود خوردنى و آشاميدنى را هضم نمى‌كرد؛ هر گاه ديده روشنايى نداشت نمى‌ديد و نمى‌يافت؛ هر گاه باد نبود آتش شكم افروخته نمى‌شد. هر گاه آب نبود لذت خوراكى و آشاميدنى را نمى‌يافت».

از او پرسيدم آتشها كدام است؟. گفت: «چهار آتش است: آتشى كه مى‌خورد و مى‌آشامد و آتشى كه مى‌خورد و نمى‌آشامد و آتشى كه مى‌آشامد و نمى‌خورد و آتشى كه نمى‌خورد و نمى‌آشامد.

آتشى كه مى‌خورد و مى‌آشامد آن آتشى‌ست كه در بنى آدم و هر جانورى هست كه حرارت غريزى باشد. و آتشى كه مى‌خورد و نمى‌آشامد آتش هيزم است و آتشى كه مى‌آشامد و نمى‌خورد آتش درخت است و آتشى كه نمى‌خورد و نمى‌آشامد آتش سنگ چخماق است و حباحب است (حباحب بخيلى بود كه از بيم آمدن مهمان آتش اندكى مى‌افروخت).

ترجمه‌

(٥٠٤) چهار منش است كه دل را تباه كند و نفاق پديد آورد

- پيامبر ٦ گفته: