ترجمه خصال شيخ صدوق - مدرس گيلاني، مرتضي - الصفحة ١٨٤ - (٥١٤) منشهايى كه هر كدام بر چهار پايه استوار است

ترجمه‌

(٥١٤) منشهايى كه هر كدام بر چهار پايه استوار است‌

- امام على بن ابى طالب گفته: «دستگاه گروش به خدا بر چهار ستون برقرار است: شكيبايى، باور داشتن، دادگرى، كوشش در راه خدا. شكيبايى چهار راه دارد: شوق؛ بيم؛ خرسندى؛ نگاهبانى. آنكه خواهان بهشت است؛ دل به شهوت ندهد؛ و هر كه از دوزخ بيمناك است؛ از كارهاى ناروا بپرهيزد؛ هر كه در جهان به خرسندى ورزد گرفتاريها بر وى آسان گردد؛ هر كه ديده‌بان مرگ است به كارهاى نيك بشتابد. باور داشتن نيز چهار راه دارد:

تيز هوشى؛ پايان‌يابى با انديشه پند پذيرى از نشانه‌هاى پند خيزى بررسى راه و رسم گذشتگان است؛ آنكه تيز هوش باشد با ديد درست فرجام كار خويش را بيابد و آنكه دورانديش است؛ نشانه‌هاى پند خيز را بشناسد و آنكه آنها را يافت روش را باز شناخته؛ و آنكه روش را شناخت گويا با گذشتگان زندگانى كرده است و از چگونگى ايشان پند گرفته. دادگرى نيز چهار راه دارد: يافت ژرف؛ موج دانش؛ و شك‌وفه بينش و باغ بردبارى. آنكه نيك دريافت كره‌هاى دانش را روشن كند؛ آنكه داناست داوريهاى دلپسند وانمايد؛ آنكه فرزانه است از كار خويش كوتاهى روا ندارد. پاى از اندازه خويش فراز ننهد؛ در مردم زندگانى شايسته‌يى دارد. كوشش يا جهاد نيز چهار راه دارد: امر به معروف يعنى دستور به نيكى؛ نهى از منكر يعنى بازداشتن از زشتى؛ پايدارى در نبردگاه؛ دشمنى و زشتگويى بدكاران؛ آنكه فرمان به نيكى دهد و مردمان را به كارهاى نيك وادارد پشت گراينده به خداى را نيرومند ساخته؛ آنكه بازداشت از نابكارى كند بينى دو رويان را به خاك سايد؛ آنكه در نبردگاه پاى فشارى كند كار خويش‌