ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٨٢ - شرحها

اسلام.

٢- توجه به انتقاد شديدى كه از اين حديث نسبت به زيد استفاده مى شود و جواب از آن.

اما در بيان موضوع- ١- بايد به اين نكته متوجه شد كه جهاد و تلاش تا حد فدا كردن جان در اسلام بر دو وجه است:

الف: جهاد غلبه و وظيفه عمومى: اين گونه از جهاد با شرائطى بر همه مكلفين واجب است و يكى از شرائط آن اين است كه نيروى اسلام كمتر از نيم نيروى كفر كه در برابر آن است نباشد، در غير اين صورت جهاد ساقط است و وظيفه عقب‌نشينى است.

ب: جهاد استماته و جانبازى: كه عبارت از فداكارى در راه حق است و مبارزه با ستم گر چه به قيمت جان تمام شود، اين گونه جهاد در زمان خود پيغمبر تشريع شد و بهترين موردش همان جنگ مؤته است كه سه هزار قشون اعزامى اسلام در برابر دويست هزار قشون مجهز روم واقع شد و بعد از اينكه اين خبر به قشون اسلام رسيد در مقام شور بر آمدند و جمعى به رياست جعفر بن ابى طالب و عبد اللَّه بن رواحه نظر دادند كه بايد جهاد كرد و كشته شد و پس از ملاقات با دشمن، فرماندهان منصوص پيغمبر كه عبارت از جعفر بن ابى طالب وزيد بن حارثه و عبد اللَّه بن رواحه بودند به ترتيب به قشون دشمن زدند و جنگيدند تا شهيد شدند و بقيه قشون خالد بن وليد را به رياست خود انتخاب كردند و او نقشه عقب‌نشينى كشيد و با تلفات مختصرى قشون را بر گردانيد، اين گونه از جهاد: جهاد داوطلبى است و متعلق تكليف عمومى نيست و نفوس بسيار ديندار و فداكار مى‌خواهد كه وارد آن شوند و ما در توضيحات خود از آنها به مصلحين تعبير كرديم، رهبران مصلح مذهبى هستند كه به اين مقام نائل مى‌شوند و دانسته و فهميده خود را فداى حق مى كنند، موضوع جهاد امام حسين و اصحابش در اين موضوع داخل است و من‌