یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٤ - اخلاق مارکسیستی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٣١٣

در ضمیمه پنجم، شماره ٨٢ تحت عنوان «آزادی و ضرورت» از انگلس در آنتی دورینگ نقل میکند که:

هگل نخستین کسی بود که رابطه آزادی و ضرورت را دقیقاً نشان داد. از نظر او آزادی در استقلال رؤیایی نسبت به قوانین طبیعت نیست، بلکه در شناخت این قوانین و در امکان به کار انداختن اصولی آنها در جهت مقاصد معین است. این مطلب چه در مورد قوانین طبیعت خارجی و چه در مورد قوانین حاکم بر وجود جسمی و روحی خود انسان صادق است.

در همان ضمیمه، شماره ٣ تحت عنوان «انسان، موجود نوعی» از کتاب کار از خود بیگانه مارکس نقل میکند که:

انسان یک موجود نوعی است، نه تنها به سبب آنکه عملًا (به وسیله کار خود) [١] و نظراً (به وسیله اندیشه خود) نوع را به عنوان یک موضوع مربوط به خود تغییر شکل میدهد، بل به این سبب نیز که رابطهاش با خود و رابطهاش با نوع حی و حاضر یکی است.

٣. خلاصه بحث دوم درباره اخلاق مارکسیستی که طبق تئوری فلسفی مارکسیسم درباره معنویات، این خود نیز ماهیت غیر مستقل از شرایط اقتصادی و ماهیت طبقاتی و ماهیت موقت دارد، اخلاق صحیح و درست در هر دوره عبارت است از اخلاق پیش برنده و تکامل بخش به اجتماع. معنی تکامل اجتماع یعنی روبناهای اجتماعی متناسب با زیربناهای تکامل یافته جدید باشد و آن عبارت است از نوعی آگاهی که قهراً طبقاتی است به منافع خود از یک طرف