یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٥ - اخلاق، زیبایی - نظریه افلاطون و نظریه متکلمان اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ١٠٥

اخلاق، زیبایی - نظریه افلاطون و نظریه متکلمان اسلامی

نظریه افلاطون و نظریه متکلمان اسلامی: اخلاق از مقوله زیبایی است. کار اخلاقی یعنی کار زیبا، ولی زیبای عقلی نه حسی. پس اخلاق از مقوله زیبایی عقلی است. دو چیز دست به دست هم داده و اخلاق را آفریده است: زیبایی و عقلانی بودن.

این نظریه نیز به نوبه خود به دو نظریه منشعب میشود: یکی این که کار اخلاقی یعنی کاری که در ذات خود زیباست، دیگر این که کار اخلاقی کاری است که از روح متعادل و متناسب و زیبا صادر شود. نظریه اول اولًا زیبایی را قائم به نفس کار میداند و ثانیاً آن را مانند یک امر بسیط میشمارد و معتقد است که یک شیء هرچند مرکب از اجزاء باشد میتواند جمیل و زیبا باشد. ولی نظریه دوم معتقد است که هیچ چیز در ذات خود جمیل نیست، زیبایی تناسب اجزاء است با کل.

طبق نظر افلاطون اولًا یک مفرد نه زشت است و نه زیبا، ثانیاً زیبایی یک حقیقت عینی است و ثالثاً زیبایی مراتب دارد: محسوس، نیمه محسوس یا متخیل، معقول.