نیست. بنده و شما، ممکن است که چیزی را که من واجد هستم به شما تفویض کنم و اگر شما واجد چیزی هستید به من تفویض کنید ولی وقتی که من این را که دارم به شما تفویض میکنم، از خودم سلب کردهام؛ شما اگر دارید، به من تفویض میکنید، از خودتان سلب کردهاید. ما دو موجودی هستیم در عرض یکدیگر. این را یا من باید داشته باشم یا شما. این لباس یا مال من است یا مال شما. وقتی شما آن را به من دادید از خودتان سلب مالکیت کردهاید.

این مطلب در اخبار و احادیث اسلامی مخصوصا و در کلمات حضرت امیر بالأخص زیاد است که خداوند آنچه را که به مخلوقش تملیک میکند باز خودش مالکتر از اوست، که از نظر تعبیر علمی میگویند مالکیتها در طول یکدیگر است؛ آنگاه برای فهماندن میگویند نظیر مالکیت طفل است در برابر پدر. پدر چیزی را که خودش در اجتماع نسبت به افراد دیگر مالک است، در خانه به فرزند خودش میدهد و اعطا میکند. این را میدهد به این فرزند، آن را میدهد به آن فرزند. این فرزند میگوید این مال من است، او میگوید آن مال من است. باز بچهها در عرض همدیگر هستند. چیزی که مال این بچه است مال آن بچه نیست و چیزی که مال آن بچه است مال این بچه نیست. ولی نه اینکه این بچهها که دارند معنایش این است که سلب مالکیت از پدر شد. باز این بچه و هر چه دارد مال پدر است.

آنهایی که میگویند معجزه قدرت و ارادهای است که خدا داده، نمیگویند که یک قدرت و ارادهای خدا به او تفویض کرده به معنی اینکه هر وقت دل خودش بخواهد کاری بکند میکند، هر وقت دلش نخواهد نمیکند، چه خدا بخواهد چه خدا نخواهد. این کلمه «بِإِذْنِ اللَّهِ» که تکرار میشود یعنی باز خدا باید بخواهد، سررشته دست خداست. صحبت این است: آن وقتی که آن کار را انجام میدهد آیا خدا در همان وقت به او یک قدرت و ارادهای داده که این کار را انجام بدهد یا اصلا قدرت و ارادهای ندارد، اصلا کارهای نیست، فقط خدا دارد انجام میدهد، به او میگوید تو فقط این را بساز و بعد بدم [١]؟ و الّا صحبت قدرت و اراده مطلقی در مقابل قدرت خداوند نیست و بسا هست همان آنی که آن قدرت و اراده را میدهد آنِ بعد از او بگیرد. این را کسی انکار نمیکند که در یک «آن» آن قدرت را دارد، آنِ دیگر نداشته باشد، ولی آیا در حالی که این کار را انجام میدهد واقعا اراده میکند که انجام بدهد یا اراده هم نمیکند؟ آیا واقعا خواست او و اراده او در اینجا تأثیر دارد یا ندارد؟ یعنی خداوند این کار را به وسیله قدرت و اراده این بنده انجام میدهد یا نه؟ [پاسخ مثبت است،] که این همان نظر شماست. شما هم همین را دارید میگویید. شما از بیان من مثل اینکه این جور استفاده فرمودید که من میخواهم بگویم [پیغمبر] یک قدرتی در مقابل

[١]. [اشاره به معجزه حضرت عیسی که از گِل به شکل مرغ ساخت و در او دمید، آنگاه آن مرغِ گلی حیات یافت.]