مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣١ - پیوستگی زندگی دنیا و زندگی آخرت

پس سرّ اینکه معاد را جزء اصول دین قرار دادهاند این بوده که راه استدلال بر آن- لا اقل تا اندازهای- باز بوده و قرآن میخواسته است که مردم به قیامت [به عنوان یک مسأله مستقل اعتقاد پیدا کنند.]

پیوستگی زندگی دنیا و زندگی آخرت

انسان در آخرت آنچنان است که اینجا خودش را بسازد؛ اینجا اگر خودش را کامل بسازد آنجا کامل است و اگر ناقص بسازد ناقص است، اگر خودش را کور قرار بدهد آنجا کور است و اگر خودش را کر قرار بدهد آنجا کر است و اگر خودش را از صورت انسانیت خارج کرده باشد و به صورت حیوانی از انواع حیوانات دیگر درآورده باشد، در آنجا به صورت همان حیوان محشور میشود. پس مسأله سوم [١]، رابطه و پیوستگی بسیار شدید میان زندگی دنیا و زندگی آخرت است که فرمود: الدُّنْیا مَزْرَعَةُ الْآخِرَة [٢] و [٣]. اساسا نظام آخرت با نظام دنیا فرق میکند. اینجا نظام، نظام اجتماعی است به این معنا که افراد واقعا در سعادت و شقاوت یکدیگر شریک و مؤثرند، یعنی عمل خوب من میتواند شما را خوشبخت کند و عمل بد من تأثیر دارد در بدبختی شما و افراد یک اجتماع سرنوشت مشترک دارند، ولی در آنجا اصلا سرنوشتِ مشترک نیست (اهل سعادت با هماند و اهل شقاوت هم با هم، ولی این با هم بودن غیر از اشتراک داشتن در سعادت است)، هر کسی در

---

[١]. [ظاهرا در نظر استاد مسأله «معاد مستقلا موضوع ایمان است» مسأله اول بوده و مسأله «چرا معاد جزء اصولدین است؟» مسأله دوم.][٢]. حدیث نبوی، کنوزالحقایق، مناوی، باب دال.[٣]. تنها این جمله نیست، [در این باره] هزارها جمله [هست] و اصلا هرچه درباره معاد آمده در همین زمینه الدنیا مزرعة الآخرة است.