مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠١ - نظریه سوم

چیزی نیامده، در حدیث آمده و جزو مسائلی نیست که ما حتما باید معتقد باشیم که مثلا پیغمبران صد و بیست و چهار هزار بودند یا بیشتر و یا کمتر. حدیثی از پیغمبر هست که به ابوذر فرمود صد و بیست و چهار هزار پیغمبر بودهاند. اینها مسأله مهم نیست.

مسأله دیگری که ذکر کردید این بود که در چه شرایطی ضرورت پیدا میکرده که پیغمبری بیاید و بعد چه شرایطی بود که پیغمبر آخرالزمان آمد و بعد هم نبوت ختم شد؟

این بیشتر مسأله ختم نبوت است، آنهم مقدمه بحث ختم نبوت، که ما در همان مقاله «ختم نبوت» [١] روی آن بحث کردهایم، در عین حال اگر لازم باشد روی این هم بحث میکنیم.

اما مسأله بعدی که چرا در سرزمین خاصی پیغمبر زیاد بوده، این بستگی پیدا میکند به همان «اللَّهُ أَعْلَمُ حَیثُ یجْعَلُ رِسالَتَهُ» یعنی وقتی که رسالت بستگی داشته باشد به استعدادهای مخصوصی که در افراد هست، مسلّما سرزمینها هم در پرورش استعدادها تأثیر دارد. امروز هم میگویند که شرق، سرزمین عرفان و اشراق است. این یک امر گزاف و گتره نیست که مثلا غربیها بیشتر به محسوسات میپردازند و شرقیها بیشتر به نامحسوسات، یعنی اینها بیشتر به این سو کشانده میشوند آنها به آن سو. محیط جغرافیایی و اوضاع و احوال [طبیعی] و گرمی آفتاب و مانند آن در پرورش جسم انسان مفید است و وضع جسم هم در پرورشهای مخصوص روح تأثیر دارد. این مانعی ندارد که بعضی از سرزمینها آمادگی بیشتری داشته باشد برای پروراندن افرادی که اجمالا استعداد اشراق و الهام دارند. اما اینکه آیا بعضی سرزمینها به کلی عاری بوده و فقط یک نقطه دنیا [محل ظهور پیامبران] بوده که همان سرزمین فلسطین و حجاز و اینها باشد، سرزمینهای دیگر دنیا پیغمبر پرورش نداده؟ این را ما با تاریخ نمیتوانیم اثبات کنیم که همه جا بوده و نمیتوانیم اثبات کنیم که بعضی جاها قطعا نبوده. قرآن میگوید:«وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلا فِیها نَذِیرٌ» [٢] در تمام ملتها نذیری وجود داشته. تاریخ هم نمیتواند ثابت کند که حتما نبوده. ولی قرآن میگوید همه جا بوده.

منتها ما با تاریخ نمیتوانیم اثبات کنیم که در فلان سرزمین پیغمبری ظهور کرده، اما نمیتوانیم نفی هم بکنیم که نبوده. قرآن هم به طور کلی میگوید:«وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلا فِیها نَذِیرٌ».

- راجع به مسأله نبوت که اصولا ما با چه دیدی به انسان و با چه دیدی به سرنوشت انسان نگاه کنیم و نبوت چرا لازم و ضروری شده؟ آیا ضروری بوده یا نبوده؟ یک دید این است که ما فکر کنیم انسان هم مثل موجودات دیگر، در هر حال در مرحله عالیتری هست و هدف از