مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٠٥ - نتیجه

سؤال: مسألهای که مورد اختلاف شیعه و سنی است همان موضوع ولایت و خلافت است که فرمودید و این متأسفانه بین اکثر شیعههایی که اطلاعی از مقام امامت ندارند هست و این ایراد را میگیرند که چطور کلمه ولایت ذکر شده و کلمه خلافت در قرآن نیست و خلافت غیر از ولایت است. این بود که بنده در جستجو بودم که ببینم «مولا» را خلیفه هم ترجمه کردهاند یا خیر. در المنجد دیدم که یکی از معانی مولا را خلیف نوشته است. در این صورت، این اشکالی که میکنند به نظر بنده رفع میشود منتها چون «خلیف» ذکر میکند، خواستم ببینم که خلیفه صحیح است یا خلیف؟ البته در قرآن «خلیفه» آمده است.

جواب: این طور نیست. البته ما در قرآن کلمه خلیفه به این تعبیر نداریم ولی در احادیثی که شیعه روایت کردهاند کلمه خلیفه زیاد آمده. کلمه خیلی مهمی نیست که ما بخواهیم سر کلمه خلیفه [بحث کنیم.]

- خلیفةاللَّه ...

استاد: خلیفةاللَّه یک مسأله است و خلیفه پیغمبر مسأله دیگر. خلیفه یعنی جانشین. ما نباید اصرار داشته باشیم که آیا این لفظ در قرآن یا سنت راجع به پیغمبر آمده یا نیامده، صحبت از معنی این مطلب است. معنیاش آمده، خواه لفظش آمده باشد و خواه نیامده باشد.

اما اینکه شما فرمودید معنی کلمه مولا «خلیف» باشد، معنایش این نیست. من خیال میکنم شما اشتباه فرمودهاید؛ در آنجا خلیف نیست و «حلیف» است. حلیف یعنی همقسم، چون یکی از معانی مولا، ناصر و یاور است و عربها گاهی با همدیگر همقسم میشدند؛ قبایل همقسم میشدند که به آنها میگفتند حُلَفاء، یا دو نفر همقسم میشدند که هریک از آندو را «حلیف» میخواندند.

وقتی که همقسم میشدند یار و یاور یکدیگر بودند. بنابراین کلمه مولا اگر به معنی حلیف آمده، باز معنای یاور را میدهد.