بنابراین وقتی که علی علیه السلام بعد از عمر حاضر نیست به مردم بگوید که من به سیره این دو خلیفه که انحرافات زمان آنها خیلی کمتر بود عمل میکنم، [طبیعی است که] بعد از عثمان که اوضاع بکلی دگرگون شده بود و به قول خودش آینده داشت چندین چهره نشان میداد و مردم نیز میخواستند که علی علیه السلام آن طوری که آنها دلشان میخواهد عمل کند، به ایشان بگوید که من اگر حکومت را در دست بگیرم، آن طوری که خودم میفهمم عمل میکنم نه آن گونهای که شما دلتان بخواهد. پس [این سخنان امیرالمؤمنین] نه معنایش این بود که حضرت [حکومت را] رد کرد، بلکه میخواست اتمام حجت کامل کرده باشد.

سؤال: ما میبینیم در خود قرآن تأکید زیادی بر اتحاد شده است. با توجه به اهمیت مسأله امامت و حضرت امیر، چطور شده که این موضوع در قرآن به طور صریح ذکر نشده و چرا خود پیغمبر در مواقع متعددی این موضوع را بیان نفرمودند؟

جواب: این، دو مطلب است. یکی اینکه چرا این موضوع در قرآن به طور صریح ذکر نشده و دیگر اینکه آیا پیغمبر اکرم این موضوع را در مواقع متعددی بیان فرمود یا نه؟ و همچنین آیا قرآن کریم این موضوع را در جاهای مختلف ذکر کرده است یا نه؟ در مورد مطلب دوم، حرف ما همین است که این مسأله یک مسأله تاریخی است. حتی بسیاری از اهل تسنن قبول دارند که پیغمبر اکرم این مطلب را در جاهای متعدد بیان کرده است؛ تنها در غدیر خم نبوده و این را در کتابهای امامت نوشتهاند. جمله انْتَ مِنّی بِمَنْزِلَةِ هارونَ مِنْ موسی الّا ا نَّهُ لا نَبِی بَعْدی را حضرت در تبوک فرمود. و یا جمله لَاعْطِینَّ الرّایةَ غَداً رَجُلًا یحِبُّ اللَّهَ وَ رَسولَهُ وَ یحِبُّهُ اللَّهُ وَ رَسولُهُ را که مقام علی علیه السلام را تثبیت میکند، حضرت در خیبر بیان نمود. حتی در اوایل بعثت بود که خطاب به قریش فرمود: هرکس از شما اول کسی باشد که با من بیعت میکند، او وصی و وزیر و حتی وصی و وزیر و خلیفه من خواهد بود [و چنین شخصی علی علیه السلام بود.]

قرآن هم همین طور است، در یک جا و دو جا نیست. تنها مسألهای که هست و اتفاقاً این نیز در کتاب خلافت و ولایت طرح شده، این است که چرا قرآن کریم اسم نبرده است؟ چون به عقیده ما که قائلیم در قرآن تحریفی صورت نگرفته یعنی چیزی از آن کم و یا بدان افزوده نشده است، هیچ گاه اسم حضرت علی به صراحت نیامده بوده است.

برای این مسأله دو جهت بیان کردهاند. یکی- که در همین کتاب، آقای محمدتقی شریعتی آن