افتاده باشد که بتواند درک این مسائل را داشته باشد. آنهایی که رؤیای صادقه میبینند و مسائلی را مستقیما از دور مشاهده میکنند از آن نوع افرادی هستند که این استعداد در آنها رشد کرده است. ریاضت و درونگرایی به فرد فرصت میدهد که در یک نوع جریانات عصبی بیشتر کار کند و ذهن او بیشتر در آن جهت به کار برود و در نتیجه قدرت درکش نسبت به مسائل خارجی و محیط خودش بیشتر شود. پیغمبرها از آنهایی هستند که این استعدادشان به علت شیوه زندگیشان پرورش پیدا کرده، قدرت درک جریانات محیطشان را دارند. پس میتوانند جریاناتی را از محیطشان بگیرند که وجود دارد و ادعا میشود که ارتباطی به خدا هم ندارد که بگوییم این قدرت را خدا گذاشته است، بلکه این استعداد بالقوه را داشته، به کار انداخته است. حالا ممکن است روی همان اعتقادی که داریم که هر قدرتی در درون طبیعت زاییده خداست جواب داده شود.

این مسلّما یک بحثی است ولی این را از آن نظر مطرح بفرمایید که یک بحث استدلالی بشود که اگر ما خدا را قبول نداشته باشیم (نه اینکه هر قدرتی از ناحیه اوست، آبشار هم که میآید میگوییم قدرت خدایی است؛ همه این قوانین و نظم را خدا گذاشته، این استعداد را هم خداوند در انسان گذاشته) مسأله چگونه حل میشود؟ این یک بحثی است. فینفسه خداوند این قدرت خاص را به این پیغمبر بخشیده، اگر هم بخواهد، از او میگیرد. ولی ممکن است یکی ادعا کند که نه، این پیغمبر این استعدادش را به کار انداخته و خدا نمیتواند از او بگیرد؛ طرحی به کار انداخته، میتواند درک کند، میتواند قدرتی به کار بیندازد و این جهت را به وجود بیاورد. این فرض را هم مطرح بفرمایید تا دربارهاش بحث شود.

استاد: اولا آن مسألهای که من اول مطرح کردم فقط برای این بود که ما بتوانیم در این مسیر فعلا وارد بشویم، اینکه آیا معجزه فعل مستقیم خداست یا فعل پیغمبر است یا فعل خداست به وسیله پیغمبر، به این معنا که خداوند چنین قدرت و ارادهای در پیغمبر ایجاد کرده. من این بحث را در ابتدا مطرح کردم برای اینکه ما فعلا بتوانیم وارد بحث بشویم چون اگر مطرح نمیکردم فورا یک کسی میگفت که این حرفهایی که شما میزنید بر مبنای این است که معجزه را پیغمبر کرده باشد، معجزه که کار خداست، پس این بحث اصلا طرحش غلط است. و این چیزی که جنابعالی فرمودید در مسیر همین بحث است؛ حتی در بحثهای آقای طباطبائی هم هست و در بحثهای کاظم زاده هم فیالجمله هست اگرچه او نمیخواهد راجع به پیغمبران بحث کرده باشد، ولی آقای طباطبائی و دیگران همه بحث کردهاند که بعد از آنکه ما چنین قدرتی برای نفس انسان قائل میشویم آنوقت چه فرقی هست میان معجزهای که پیغمبران میکنند و امر خارقالعادهای که یک نفر مرتاض انجام