جواب: این قسمت از روایت غدیر را که: مَنْ کنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلِی مَوْلاهُ شاید حتی سنّیها هم نتوانند انکار کنند که متواتر است گو اینکه ملاعلی قوشچی میگوید این قسمت هم متواتر نیست.

این قسمت آنقدر زیاد نقل شده که اهل تسنن هم انکار نمیکنند [١]. عده بسیار زیادی بودهاند که قسمت اولش را هم که میفرماید: ا لَسْتُ اوْلی بِکمْ مِنْ انْفُسِکمْ نقل کردهاند. شیعه این قسمت را هم متواتر میداند. ولی حدیث سَلِّموا عَلی عَلِی بِامْرَةِ الْمُؤْمِنینَ را سنّیها هیچ قبول ندارند که متواتر باشد و میگویند این خبر واحد است. شاید ما هم نتوانیم متواتر بودن این حدیث را اثبات کنیم (حالا من درست نمیدانم) و لزومی هم ندارد ولی تواتر اصل این مطلب که پیغمبر فرمود: ا لَسْتُ اوْلی بِکمْ مِنْ انْفُسِکمْ و مردم گفتند: «بَلی» و بعد فرمود: مَنْ کنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلِی مَوْلاهُ، اللَّهُمَّ والِ مَنْ والاهُ وَ عادِ مَنْ عاداهُ [٢] از نظر ما بدیهی است. بعلاوه علمای اهل تسنن در اینگونه مسائل اتفاق نظر ندارند که همه گفته باشند این خبر متواتر است یا همه گفته باشند واحد است. بعضی از ایشان گفتهاند خبر واحد است و بعضی دیگر گفتهاند خبر متواتر است ولی معنایش آن نیست که شیعه میگوید بلکه پیغمبر فرمود هرکس که دوست من است و مرا دوست دارد، علی را هم دوست داشته باشد. ما میگوییم این چه حرفی است که پیغمبر در غدیرخم مردم را جمع کند که هرکس مرا دوست دارد علی را هم دوست داشته باشد! این چه خصوصیتی دارد؟ علی را فقط دوست داشته باشید؟! مخصوصاً با ضمیمه شدن ا لَسْتُ اوْلی بِکمْ مِنْ انْفُسِکمْ و نیز با توجه به کلمه «مولا» که اساساً در هیچ جا به معنی دوست نیامده است.

سؤال: آیا آیه الْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دِینَکمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکمُ الْإِسْلامَ دِیناً بعد از واقعه غدیرخم نازل شده است؟

جواب: خیر، در غدیر خم بوده است.

[١]

. علت زیاد نقل شدن این قسمت آن است که در آن زمان از سخن پیغمبر نسخهبرداری نمیکردند که همان جابنویسند بلکه به ذهنشان میسپردند. طبعاً آن جملهای از این حدیث که بیش از هر جمله دیگر به یاد افراد میمانَد آنجایی است که اسم علی علیه السلام برده شده: مَنْ کنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلِی مَوْلاهُ.

[٢]. سفینة البحار، ج ٢/ ص ٣٠٦.