مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧١٣ - معنی امام

[ امامت و رهبری ]

معانی و مراتب امامت

بحث ما درباره امامت است. میدانیم که در میان ما شیعیان مسأله امامت اهمیت فوقالعادهای دارد و در میان سایر فرق اسلامی آن قدر برای این مسأله اهمیت قائل نیستند. سرّ مطلب این است که مفهوم امامت در نزد شیعه با مفهوم امامت در نزد سایر فرق اسلامی متفاوت است. البته جهات مشترکی در کار هست ولی یک جهات اختصاصی هم در معتقَدات شیعه در باب امامت هست که به همین جهت مسأله امامت اهمیت فوقالعادهای پیدا میکند. مثلًا ما شیعیان وقتی که میخواهیم اصول دین را بر طبق مذهب شیعه بیان کنیم میگوییم اصول دین توحید است و نبوت و عدل و امامت و معاد؛ امامت را جزء اصول دین میشماریم. اهل تسنن هم قائل به نوعی امامت هستند و اساساً منکر امامت به یک معنا نیستند؛ امامت را به شکل دیگری قائلاند ولی به آن شکلی که قائل هستند، از نظر آنها جزء اصول دین نیست بلکه جزء فروع دین است. بالاخره ما در مسأله امامت اختلاف داریم؛ آنها قائل به نوعی امامتاند و ما قائل به نوعی دیگر. چطور شده است که شیعه امامت را جزء اصول دین میشمارد ولی اهل تسنن از فروع دین میشمارند؟ علتش همان است که عرض کردم: مفهوم امامت در شیعه با آنچه که در اهل تسنن هست، متفاوت است.

معنی امام

کلمه «امام» یعنی پیشوا. کلمه «پیشوا» در فارسی، درست ترجمه تحتاللفظی کلمه «امام» است در عربی. خود کلمه «امام» یا «پیشوا» مفهوم مقدسی ندارد. پیشوا یعنی کسی که پیشرو است، عدهای تابع و پیرو او هستند اعم از آنکه آن پیشوا عادل و راهیافته و درسترُو باشد یا باطل و گمراه باشد.