مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٩٤ - قولی دیگر در بیان استدلال قرآن

گفتیم که از مجموع تعبیرات زیادی که در قرآن است به دست میآید که قرآن برای انسان واقعیتی قائل است که میگوید ما آن واقعیت را موقع مردن میگیریم: اللَّهُ یتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها [١]، یتَوَفَّاکمْ مَلَک الْمَوْتِ [٢] و آیات دیگری که نمیخواهم تکرار کنم، و این مطلب را از باب مقدمه برای توجیه قیامت ذکر نکردیم؛ گفتیم به هیچ علم و فن و فلسفهای هم کار نداریم، ما واقعا میخواهیم ببینیم نظر قرآن چیست. آیاتی که قرآن راجع به روح دارد تنها آیه: قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّی [٣] نیست- که آن را هم بحث میکنیم- که بگویید آن مربوط به روح انسان نیست. قرآن آیات دیگری دارد که جز با فرض روح تصویر ندارد؛ یعنی تصریح است.

بعد فرمودید اگر روزی علم آمد خلاف آن را ثابت کرد ما چه بگوییم؟ اولا ما اگر چیزی را از قرآن استنباط کنیم، بعد، از ترس اینکه مبادا روزی علم خلافش را بگوید نمیتوانیم بگوییم امروز استنباط نمیکنیم. حداکثر این است که قرآن این طور گفته، علم هم خلاف آن را گفته است. شما باید به ما ایراد بگیرید که آیا از قرآن چنین چیزی استنباط میشود یا نمیشود. از ترس اینکه مبادا روزی علم خلافش را بگوید، ما بیاییم از حالا بگوییم قرآن این را نمیگوید؟! شما روی آیات قرآن بحث کنید که واقعا قرآن چنین چیزی میگوید یا نمیگوید. اگر ثابت شد قرآن میگوید، آنگاه میرویم دنبال آن مطلب، و اگر ثابت شد نمیگوید که هیچ. چون از نظر ما ثابت است که قرآن این مطلب را میگوید، میرویم دنبال آن حرف دیگر.

شما تمام نگرانیتان از این است که نکند روزی یک موجود زنده و بالخصوص انسان را بسازند! من نمیفهمم این نگرانی چه نگرانیای است! اگر انسانها گیاه را ساختند، آنوقت مگر انسانها گیاه را خلق کردهاند؟! این عالم قانونی دارد که از آن تخلف نمیکند؛ یعنی اگر مجموع شرایط مادی برای پیدایش یک گیاه به وجود آید یا اگر مجموع شرایط برای اینکه یک کودک (نفس) [٤] متولد شود به وجود بیاید (به هر وسیله به وجود بیاید، عوامل طبیعت آن را به وجود آورند یا انسانها)، محال است که او به وجود نیاید. این را با مثالی ذکر کنم- در مثال بهتر میشود مطلب را گفت- و آن این است:

دو نفر با هم درباره تلویزیون مباحثه دارند. تلویزیونِ گیرندهای را میبینند که عکسها و تصویرهایی را نشان میدهد. این دو نفر در یک چیز با هم اتفاق دارند و آن این است که این دستگاه تصویرهایی را منعکس میکند. یکی از این دو نفر میگوید این تصویرهای روی صفحه را