مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٨ - آتش و پرستش

دیگری در نقش رستم در جبهه مقبره داریوش که شاید به دستور خود او بنا شده و سومین در شوش که ظاهراً متعلق به زمان اردشیر دوم است.» [١]

مطلبی که قابل توجه است این است که عکس العمل زردشت در مقابل این عمل چه بوده است؟ آیا زردشت این کار را نهی کرده و بار دیگر بعد از او رواج یافته و عملًا جزء بلکه رکن دین زردشتی قرار گرفته است، یا زردشت با تعظیم و تقدیس آتش به همان شکلی که بوده مخالف نبوده است؟.

اگر روایات خود زردشتیان و مخصوصاً اوستا ی موجود را ملاک قرار دهیم، زردشت با این کار موافق بوده است.

آقای دکتر معین میگوید:

«آذر نام یکی از ایزدان مزدیسناست. «آذر ایزد» (فرشته آذر و یا رب النوع آذر) در اوستا غالباً پسر اهورامزدا خوانده شده [٢]. از این تعبیر خواستهاند بزرگی مقام او را برسانند، چنانکه «سپندارمذ» فرشته موکل زمین را نظر به سود آن، «دختر اهورامزدا» [٣] نامیدهاند. در یسنا ٢٥ بند ٧ آمده است: آذر پسر اهورامزدا را میستاییم، تو راای آذر مقدس و پسر اهورامزدا و سرور راستی ما میستاییم، همه اقسام آتش را میستاییم. در بندهای ٤٦- ٥٠ از «زامیادیشت»، «ایزد آذر» رقیب «آژی دهاک» (ضحاک) شمرده شده است که از طرف «سپنت مئنیو» ضد ضحاک برانگیخته شده تا وی را از رسیدن به «فر» یعنی فروغ سلطنت باز دارد.» [٤]

از نظر تاریخی به هیچ وجه نمیتوان قرائنی به دست آورد که زردشت مخالف تقدیس و تعظیم آتش بوده است. در گاتاها که از نظر اصالت و انتساب به شخص زردشت معتبرترین قسمتهای اوستا ست، سخن از نیازبردن به آتش هست. چیزی که هست برخی مدعی هستند که اعتقاد شخص زردشت با آنچه در بالا از یسناها و یشتها نقل کردیم تفاوت داشته است. جان ناس میگوید:

«از تشریفات و آداب عبادات و اعمال مذهبی از مذهب اصلی زردشت

---

[١]. مزدیسنا و ادب پارسی، ص ٢٧٨.[٢]. همچنانکه عیسی پسر خدا خوانده شد و قرآن سخت آن را مورد حمله قرار داده است.[٣]. همچنانکه اعراب جاهلیت فرشتگان را دختران خدا مینامیدند و قرآن سخت بر آنها تاخته است.[٤]. مزدیسنا و ادب پارسی، ص ٢٧٦. ایضاً کریستن سن، ص ١٦٧.