جهانی بودن اسلام را میرساند، چنانکه در سوره انعام میفرماید:«فَانْ یکفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَکلْنا بِها قَوْماً لَیسوا بِها بِکافِرینَ» [١] اگر اینان (اعراب) به قرآن کافر شوند، همانا ما کسانی را خواهیم گمارد که قدر آن را بدانند و به آن مؤمن باشند.

نیز در سوره نساء میفرماید:«انْ یشَأْ یذْهِبْکمْ ایهَا النّاسُ وَ یأْتِ بِاخَرینَ وَ کانَ اللَّهُ عَلی ذلِک قَدیراً» [٢] اگر خدا بخواهد شما را میبرد و دیگران را به جای شما میآورد، خداوند بر هر چیزی تواناست.

نیز در سوره محمد صلی الله علیه و آله میفرماید:«وَ انْ تَتَوَلَّوْا یسْتَبْدِلْ قَوْماً غَیرَکمْ ثُمَّ لایکونوا امْثالَکمْ» [٣] اگر شما به قرآن پشت کنید، گروهی دیگر جای شما را خواهند گرفت که مانند شما نباشند.

در ذیل این آیه، حضرت امام باقر علیه السلام میفرماید: «منظور از قوم دیگر، موالی (ایرانیان) هستند».

نیز امام صادق علیه السلام فرمود: «این امر، یعنی پشت کردن مردم عرب بر قرآن، تحقق پیدا کرد و خداوند به جای آنها موالی (یعنی ایرانیان) را فرستاده و آنها از جان و دل اسلام را پذیرفتند» [٤] باری، مقصود ما فعلًا این نیست که بگوییم آن قومِ دیگر ایرانیان بودند و یا غیرایرانیان، بلکه این را میخواهیم بگوییم که از نظر اسلام قوم عرب و غیر عرب از نظر قبول یا رد اسلام مساوی بودند، و حتی عربها به خاطر بیاعتناییهایی که به اسلام میکردند کراراً مورد سرزنش واقع میشدند. اسلام میخواهد به اعراب بفهماند که آنها چه ایمان بیاورند و چه نیاورند، این دین پیشرفت خواهد کرد زیرا اسلام دینی نیست که تنها برای قوم مخصوصی آمده باشد.

مطلب دیگری که در اینجا خوب است تذکر داده شود این است که این امر یعنی خروج یک عقیده، یک فکر، یک دین و یک مسلک از مرزهای محدود و نفوذ در مرزها و مردم دوردست اختصاص به اسلام ندارد؛ همه ادیان بزرگ جهان بلکه

[١]. انعام/ ٨٩.[٢]. نساء/ ١٣٣. به نقل تفسیر المیزان، بیضاوی در تفسیر خود آورده است که وقتی این آیه نازل شد پیغمبر دست به پشت سلمان گذاشت و گفت: آنها قومِ این هستند.[٣]. محمد صلی الله علیه و آله/ ٣٨.[٤]. رجوع شود به مجمع البیان، ج ٩/ ص ١٦٤.