مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١٩ - طبقه بیست و هفتم

میرسیده مطرح بوده است، ولی ظاهراً هنوز موج افکار پیشینیان از قبیل بوعلی و شیخ اشراق غلبه داشته است، خصوصاً در نحلهای که از میرفندرسکی و سپس ملارجبعلی تبریزی انشعاب یافته است.

چنانکه میدانیم- و خود ملاصدرا نیز بازگو میکند- ملاصدرا در زمان خودش شهرت و احترامی نداشته است، مانند یکی از طلاب عادی زندگی میکرده [١] در صورتی که ملارجبعلی تبریزی (مثلًا) که تقریباً معاصر اوست در مرحلهای از احترام بود که شاه و وزرا به دیدارش میشتافتهاند. اندیشههای صدرا تدریجاً شناخته شد و رو آمد. ظاهراً آن دهانه فرهنگ که این آب جاری زیرزمینی از آنجا کاملًا ظاهر شد و بر همه پدیدار گشت، مرحوم آقامحمد بیدآبادی است.

وی مطابق نقل روضات مردی فوق العاده زاهد، متقی، باگذشت، ایثارگر، ساده زیست بوده است. آقای آقاشیخ آقابزرگ تهرانی در کتب خود از او به عنوان یک عارف سالک یاد میکند. او واقعاً مردی اخلاقی و مهذب بلکه سالک بوده است. در سال ١٣٥٢ شمسی دو رساله کوچک از وی در «سیر و سلوک» به زبان فارسی وسیله آقای مدرسی طباطبایی از افاضل قم، ضمیمه مجله «وحید» چاپ شد. روح اخلاقی و عرفانی بیدآبادی موجب اعراض او از توجه به صاحبان زر و زور بود؛ آنها به او رو میآوردند و او اعراض میکرد.

بیدآبادی شاگردان بسیاری پرورش داده است که عن قریب از آنها یاد خواهیم کرد، و در سال ١١٩٧ درگذشت [٢] ٢. ملامهدی نراقی کاشانی. از اعاظم فقها و حکماست. او و پسرش ملا احمد نراقی از بزرگان علمای اسلام به شمار میروند و هر دو به جامعیت معروفند. مرحوم سیدمحمدباقر شفتی اصفهانی و حاج محمد ابراهیم کلباسی نزد او تحصیل حکمت کردهاند [٣] و خود وی شاگرد ملااسماعیل خواجویی بوده است [٤] ٣. میرزا ابوالقاسم حسینی خاتون آبادیمعروف به «مدرّس». از مشاهیر مدرسین فلسفه در اصفهان و از خانواده میرمحمدحسین خاتون آبادی سبط مجلسی بوده