علی بن بابویه و قهراً از فقهای دوره غیبت صغری شمردهاند و گفتهاند که جعفر بن قولویه شاگرد سعد بن عبد اللَّه اشعری معروف بوده است [١] ولی با توجه به اینکه او استاد شیخ مفید بوده است و در سال ٣٦٧ و یا ٣٦٨ درگذشته است نمیتوان او را معاصر علی بن بابویه و از علمای غیبت صغری شمرد. آن که از علمای غیبت صغری است پدرش محمد بن قولویه است.

٣. ابن ابی عقیل عمانی. گفتهاند یمنی است. عمان از سواحل دریای یمن است.

تاریخ وفاتش معلوم نیست. در آغاز غیبت کبری میزیسته است.

بحرالعلوم گفته است که او استاد جعفر بن قولویه بوده است و جعفر بن قولویه استاد شیخ مفید بوده است. این قول از قول بالا که جعفر بن قولویه را همدوره علی بن بابویه معرفی کرده است اقرب به تحقیق است. آراء ابن ابی عقیل در فقه زیاد نقل میشود. او از چهرههایی است که مکرر به نام او در فقه بر میخوریم.

٤. ابن جنید اسکافی از اساتید شیخ مفید است. گویند که در سال ٣٨١ درگذشته است. گفتهاند که تألیفات و آثارش به پنجاه میرسد. فقها از ابن الجنید و ابن ابی عقیل سابق الذکر به عنوان «القدیمین» یاد میکنند. آراء ابن الجنید همواره در فقه مطرح بوده و هست.

٥. شیخ مفید. نامش محمد بن محمدبن نعمان است. هم متکلم است و هم فقیه.

ابن الندیم در فن دوم از مقاله پنجم الفهرست که درباره متکلمین شیعه بحث میکند، از او به عنوان «ابن المعلم» یاد میکند و ستایش مینماید. در سال ٣٣٦ متولد شده و در ٤١٣ درگذشته است. کتاب معروف او در فقه به نام مقنعه است و چاپ شده و موجود است. شیخ مفید از چهرههای بسیار درخشان شیعه در جهان اسلام است.

ابویعلی جعفری که داماد مفید بوده است گفته است که مفید شبها مختصری میخوابید، باقی را به نماز یا مطالعه یا تدریس یا تلاوت قرآن مجید میگذرانید.

شیخ مفید شاگرد شاگرد ابن ابی عقیل است.

٦. سید مرتضیمعروف به علم الهدی متولد ٣٥٥ و متوفای ٤٣٦. علامه حلی او را معلم شیعه امامیه خوانده است. مردی جامع بوده است؛ هم ادیب بوده و هم متکلم و هم فقیه. آراء فقهی او مورد توجه فقهاست. کتاب معروف او در فقه یکی

[١]. الکنی والالقاب.