مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٧ - ٢ اصلاحات زردشت
درباره اوستا نیز مجهولات فراوان است:
آیا اساساً اوستا که کتاب مقدس مزدیسناست و منسوب به زردشت است، هیچ گاه تدوین نشده و همیشه سینه به سینه نقل شده است و فقط در دوره اسلامی زردشتیان برای آنکه خود را رسماً در زمره اهل کتاب قرار دهند به تدوین اوستا پرداختند یا قبلًا تدوین شده و به صورت مدون درآمده بود؟ اگر قبلًا تدوین شده بود در چه زمانی این تدوین صورت گرفته است؟.
بعضی معتقدند که اوستا در دوره هخامنشی مدون بود و با حمله اسکندر از میان رفت و یا اسکندر آن را سوخت. البته معروف میان مورخین شرقی همین است که اسکندر اوستا را سوخته است ولی مسأله سوزانیدن اسکندر از نظر محققین امروز غربی مسلّم و مورد اتفاق نیست [١]؛ عدهای همین قدر میگویند با حمله اسکندر اوستا دچار پریشانی و پراکندگی گردید. در دوره اشکانی مجدداً درصدد جمع آوری اوستا برآمدند، ولی قدر مسلّم این است که در آغاز ظهور ساسانیان اوستا مرتب و مدون نبوده است و به دستور اردشیر، یکی از روحانیان زردشتی از نو اوستا را مرتب میسازد، اما آن روحانی براساس چه مدرکی این کار را کرد؟ البته معلوم نیست. اوستا ی ساسانی با اوستا ی اصلی چقدر انطباق دارد و چقدر اختلاف دارد؟
باز هم معلوم نیست. آنچه معلوم است این است که اختلافات فراوانی میان آنها بوده است. چرا همه اوستا ی ساسانی باقی نیست و فقط قسمتی از آن باقی است؟ این نیز معلوم نیست [٢] کریستن سن درباره مطلب اخیر میگوید:
«گاهی شخص به فکر میافتد که چرا قسمت بیشتر اوستا ی ساسانی در ازمنه اسلامی نابود شده است؟ میدانیم که مسلمانان زردشتیان را اهل کتاب میشمردهاند، بنابراین نابود شدن کتب مقدس آن طایفه را نمیتوان به تعصب اسلامیان منسوب کرد و چنانکه دیدیم بیشتر قسمتهای اوستای ساسانی در قرن نهم میلادی (سوم هجری) هنوز موجود بوده یا لااقل ترجمه پهلوی آنها به انضمام تفسیر معروف به «زند» را در دست داشتهاند.
[١]. مزدیسنا و ادب پارسی، ص ١٨٥، نظریه گیرشمن.[٢]. رجوع شود به ایران در زمان ساسانیان، ص ١٦٢ و ١٦٣ وص ٤٥٩ و ٥٣٨ و به مزدیسنا و ادب پارسی، ص ١٨٠- ١٨٥ و ٢٢٤.