ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ٢١٨

از قيمت آن.

مناقشه بر استدلال مقدس اردبيلى (رحمه الله)

\* اولًا: پس از بيان تمايزات بين علّت و حكمت، ديگر مجالى براى پذيرش اشكال محقق اردبيلى (رحمه الله) وجود نخواهد داشت؛ زيرا، قبلا ثابت شد كه از وجود حكمت، وجود لازم مى‌آيد و قابل استناد است، ولى از عدمش، عدم، لازم‌

\* نمى‌آيد و قابل استناد و نقض نيست.

\* ثانياً: مزاحمت حتى در صورت ارث بردن زوجه از قيمت خانه نيز قابل فرض است؛ چه اينكه در فرضيكه زوجه را مجاز به ارث بردن از قيمت خانه بدانيم، در حقيقت او را مجاز دانستيم تا به ساير وراث بگويد:

- قبل از اينكه شما سهم مرا از قيمت اين خانه پرداخت نكرده‌ايد، من نيز از اين خانه خارج نخواهم شد!.

و يا:

- قبل از اينكه شما سهم مرا از قيمت اين خانه پرداخت نكرده‌ايد، شما نيز نبايد در اين خانه تصرف نماييد!.

دو: فرق بين علّت و حكمت از منظر مشهور

مشهور علماء در بيان فرقبين علّت و حكمت قائل‌اند اين دو تنها يك فرق دارند و آن اين است كه علّت، عموميّت دارد و حكمت، عموميّت ندارد.

«العلّة تعمّم» [١] و «الحكمة لا تعمّم» [٢]

[١]. ر. ك. به: كتاب البيع، امام خمينى (رحمه الله)، ج ١، ص: ١٧٧

[٢]. ر. ك. به: همان ج ٤، ص: ٨٧.