روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٢١ - ترجمه

و با خدايت رغبت كن.

بدان كه اخبار اصحاب ما چنان است كه اين دو سورت يكى است و ميان ايشان فصل نكنند به بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ ،براى تعلّق بعضى به بعضى از جهت معنى،چون گفت:به نعمت او حديث كن،آنگه آن نعمت بازگفت و در تعداد آن نعمتها گرفت،قوله: [١]أَ لَمْ نَشْرَحْ ،-إلى آخر السورة.و به نزديك ما اگر در فريضه خواند در يك ركعت،اين هر دو به‌يك‌بار بايد خواندن،و همچنين گفتند در: أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ [٢]و: لِإِيلاٰفِ [٣]،و معنى آن است كه خداى تعالى سبيل تذكير نعمت [٤]گفت:

أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ ،نه ما دل تو روشن كرديم،[و«شرح»روشن كردن] [٥]معنى باشد،و«شرح»تنك كردن گوشت باشد،و طباهجه را [٦]شريح و شريحه [٧]گويند.

أبو القاسم بلخى گفت:معنى آيت آن است كه:رسول را دل:تنگ شده بود به مقاسات جنّ و انس.خداى[١٤٥-ر]تعالى به آيات و وعدۀ فتحها دل او خوش گردانيد و روشن كرد.جبّائى گفت معنى آن است كه:با او الطافى كرد عند آن اختيار ايمان كرد و از معاصى امتناع كرد،بيانه قوله: أَ فَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلاٰمِ [٨]،و قوله: فَمَنْ يُرِدِ اللّٰهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلاٰمِ [٩]،و قوله حكاية عن موسى-عليه السلام: قٰالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي [١٠].

و مراد به«صدر»دل است براى آن صدر خواند آن را كه محلّ دل است و جاى اوست.