روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٥ - ترجمه

انّ الذي لا يحلّ الحادثات به و لا تغير فيه اللّه لا الرجل
[ فَمٰا لَهُمْ لاٰ يُؤْمِنُونَ ،چه بوده است اينان را كه ايمان نمى‌آورند] [١].

وَ إِذٰا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لاٰ يَسْجُدُونَ ،گفت:چون قرآن بر ايشان خوانند سجده نكنند.[در او] [٢]دو قول گفتند:يكى آن‌كه خضوع نكنند و خشوع،و آن را بر توسّع سجده خواند،كقول الشّاعر:

ترى الأكم فيها سجّدا للحوافر
أى خاضعة لها.و قولى ديگر آن‌كه:به جاى سجده سجده نكنند،چنان كه مؤمنان كنند.

راوى خبر گفت كه:ابو هريره اين سورت مى‌خواند،به اين جا رسيد و گفت:رسول-عليه السلام-اين سورت بخواند و اين جا سجده كرد،و اين محمول باشد بر استحباب،از آن ده جاى است كه سجده در او مستحب است.

بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُكَذِّبُونَ ،گفت:بل كافران تكذيب مى‌كنند و دروغ مى‌دارند اين قرآن را.

وَ اللّٰهُ أَعْلَمُ بِمٰا يُوعُونَ ،و خداى عالم‌تر است به آنچه ايشان در دل مى‌دارند.مجاهد گفت:يكتمون في قلوبهم،قتاده گفت:يوعون في صدورهم، من قولهم:اوعيت المتاع اذا جعلته فى الوعاء،و وعيت العلم اذا حفظته.ابن زيد گفت:به آنچه جمع كرده‌اند.از اعمال نيك و بد.

فَبَشِّرْهُمْ بِعَذٰابٍ أَلِيمٍ ،بشارت ده ايشان را به عذابى مولم.و بشارت در عذاب مجاز باشد من حيث العرف،و اگرچه من حيث اللغة خبرى باشد كه اثر او بر بشره پيدا شود از مسرّت و مسائت[٩١-پ].

إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ ،اين استثنا [٣]منقطع است،گفت:الّا