روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٤٣ - فصل اوّل

احكام و تقدير قضايا آنچه خواهد بودن در سال از آجال و ارزاق و اقسام،همه در اين شب كنند،من قول العرب:قدرت الشىء قدرا و قدرا و قدّرته تقديرا، و القدر و القدر لغتان بمعنى التقدير،قال الشاعر في القدر:

كلّ شىء حتّى اخيك متاع و بقدر تفرّق و اجتماع
و قال آخر:

نال الخلافة إذ كانت له قدرا كما اتى ربّه موسى على قدر
فهما لغتان،كالشعر و الشعر،و النهر و النهر،و الشمع و الشمع.و گفتند قوله: فِي لَيْلَةٍ مُبٰارَكَةٍ [١]هم اين شب است.و روايت كرد ابو الضحى از عبد اللّه عبّاس كه او گفت:خداى تعالى حكمها در شب نيمۀ ماه شعبان [٢]فصل كند و در شب قدر به فريشتگان سپارد،و براى آن مبارك خواند او را كه در او خيرهاى بسيار و بركت بسيار از آسمان فرود آيد بر امّت محمّد-صلى اللّه عليه و آله.

سعيد جبير گفت:در اين شب نامهاى حجّاج بنويسند آنان كه آن سال حج خواهند كردن،چنان كه يكى زيادت نباشد و يكى نقصان [٣][١٥٤-پ].بعضى دگر گفتند:مراد به«قدر»عظمت است،يعنى اين شب عظمت و بزرگوارى است،من قولهم:لفلان قدر و منزلة و رفعة،و منه قوله تعالى: مٰا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهِ [٤]،أى ما عظموه حقّ عظمته.

ابو بكر ورّاق گفت:براى آن شب قدر خواند اين شب را كه هر بى‌قدرى در اين شب با قدر و منزلت شود چون طاعت كند و اين شب را احيا كند [٥].و گفتند:براى آن‌كه طاعت در اين شب به نزديك خداى تعالى قدر و منزلت تمام