روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٣ - ترجمه

وَ إِذٰا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغٰامَزُونَ ،و چون مؤمنان به ايشان بگذشتندى،ايشان يكديگر را به چشم بزدندى بر طريق استهزاء و سخريّت چنان كه مستهزيان كنند از چشم شكستن.

وَ إِذَا انْقَلَبُوا إِلىٰ أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ [١] ،گفت:چون با خانه‌ها رفتندى با بطر و مزاح و دل،خوش و بازى كنان رفتندى.

وَ إِذٰا رَأَوْهُمْ ،و چون مؤمنان را ديدندى،گفتندى:اينان گمراهانند براى آن بر دين محمّدند [٢].

وَ مٰا أُرْسِلُوا عَلَيْهِمْ حٰافِظِينَ ،آنگه حق‌تعالى بر سبيل انكار بر ايشان گفت:ما ايشان را نفرستاديم به نگاهبانى بر ايشان تا موكّل باشند.

فَالْيَوْمَ ،امروز،يعنى روز قيامت. اَلَّذِينَ آمَنُوا مِنَ الْكُفّٰارِ يَضْحَكُونَ ،به عوض آن،مؤمنان از آن كافران بخندند.

عَلَى الْأَرٰائِكِ ،بر سريرها قرار گيرند و اهل دوزخ در دوزخ باشند.

حق‌تعالى بفرمايد تا از دوزخ درى در بهشت گشايند.كافران چون بنگرند آن در بينند گشاده تاختن گيرند،مى‌تازند و مى‌افتند و مى‌خيزند تا [٣]به آن دررسند.چون برسند خواهند تا در بهشت شوند،آن در بر ايشان ببندند و ايشان نوميد شوند.

مؤمنان از ايشان بخندند،فذلك قوله: فَالْيَوْمَ الَّذِينَ آمَنُوا الآية.

آنگه گفت: هَلْ ثُوِّبَ الْكُفّٰارُ مٰا كٰانُوا يَفْعَلُونَ ،صورت[٨٦-ر]استفهام است و معنى تقرير،گفت:جزا دادند كافران را به آنچه كردند؟و اين لفظ بر وضع لغت حمل كرد كه ثواب جزا باشد،براى آن‌كه يثوب على مستحقّه،أى يرجع [٤]،جز آن است كه[د] [٥]ر شرع مخصوص شد به جزاى خير،امّا به قرينۀ كفّار لابد حمل بايد كردن بر عقاب.