روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٧٩ - ترجمه
كلبى گفت:چون مؤمنان گفتند ما اگر بدانيم كه كدام عمل است كه خداى دوستتر دارد آن عمل بر دست داشتمانى [١]و از آن تعدّى نكردمانى [٢]خداى تعالى اين آيت فرستاد: هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلىٰ تِجٰارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذٰابٍ أَلِيمٍ ، [٣].
مدّتى بر اين بماندند و بيان نبود [٤]مسلمانان مىگفتند:كاشكى ما دانستمانى كه آن چيست تا به جان و مال بخريدمانى.چون وقت در آمد و غزات احد پيش آمد و وقت حاجت بود خداى تعالى بيان كرد،[گفت] [٥]: تُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُجٰاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ بِأَمْوٰالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ ،-الآية.آنگه چون در كارزار [٦]شدند بگريختند و بنايستادند [٧]،خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت:چرا چيزى مىگوييد كه نكنيد.
محمّد بن كعب گفت:چون خداى تعالى پيغمبر را بازنمود ثواب شهيدان بدر،صاحبه گفتند:اگر ديگرباره قتالى باشد و غزايى ما بذل و سعى كنيم و افراغ جهد.چون روز احد بود بگريختند[و پيغمبر را رها كردند] [٨]تا دندان مبارك آن حضرت شهيد شد [٩]و سنگ بر روى ايشان زدند و زره در روى مبارك او شكستند [١٠]،خداى تعالى به تعبير ايشان اين آيت فرستاد.
سعيد بن المسيّب گفت:سبب نزول آيت آن بود كه مردى بود مشرك، مسلمانان را و رسول را-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-تعرّض كردى به زبان.روز
[١] .آد،كا،گا:بر دست داريم.
[٢] .آد،كا،گا:تعدّى نكنيم.
[٣] .سورۀ صف(٦١)آيۀ ١٠.
[٤] .آد،كا،گا+و.
[٨] [٥] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٦] .آد:كالزار.
[٧] .اساس:بنهايستادند/بنايستادند،آد و ديگر نسخه بدلها:نه ايستادند/نايستادند.
[٩] .آد،كا:دندانش بشكستند.
[١٠] .آد،كا:در روى او شكسته شد.