روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٧٨ - ترجمه
گرويدهايد باشيد ياران خداى چنان كه[گفت] [١]عيسى پسر مريم حواريّان را كيست ياران من با خداى،گفت:حواريّان [٢]ما ياران خداى،پس بگرويدند گروهى از بنى اسرائيل و كافر شدند گروهى.ما قوّت داديم آنان را كه ايمان آوردند بر دشمنانشان،گشتند ظفر يافته[٣٥ پ].
قوله تعالى: سَبَّحَ لِلّٰهِ مٰا فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مٰا فِي الْأَرْضِ ،خداى تعالى گفت:تسبيح كرد خداى را هرچه در آسمان و هرچه در زمين است،و او خدايى است عزيز و حكيم-برآن تفسير كه چند جاى برفت.
يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مٰا لاٰ تَفْعَلُونَ ،آنگه خطاب كرد با مؤمنان بر سبيل ملامت و تعنيف،گفت:اى گرويدگان چرا مىگوييد چيزى كه نكنيد.
مقاتلان گفتند:سبب نزول آيت آن بود كه مسلمانان گفتند اگر ما دانستمانى كه كدام عمل است كه خداى دوست دارد،ما آن عمل كردمانى و جان و مال در آن راه بذل كردمانى.خداى تعالى رسول را گفت:بگوى اينان را كه من عملى كه دوست دارم از اعمال شما جهاد است،اكنون آنكس كه طالب اين عمل است به وقت جهاد بايد تا ثابت قدم باشد.چون روز احد بود همه بگريختند-الّا ما شاء اللّٰه-مگر تنى چند معدود كه خداى تعالى به توبيخ ايشان اين آيت فرستاد كه چرا چيزى مىگوييد كه نكنيد،بگفتيد [٣]كه:اگر ما بدانيم كه احبّ الاعمال الى اللّٰه كدام است به آن ملازمت كنيم و از آن تعدّى نكنيم و جان و مال در او بذل كنيم.چون جهاد پديد آمد بگريختند و ثبات نكردند، گفتند بيان اين قول اين است كه گفت: إِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقٰاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ ،-الآية.
[١] .اساس:ندارد،با توجّه به معنى كلمه و چاپ شعرانى(١٣٣/١١)افزوده شد.
[٢] .چاپ شعرانى(١٣٤/١١):گفتند حواريون.
[٣] .آد:گفتيد،كا،گا:گفتند.