كنيد.ابو العاليه و قرظىّ [١]گفتند:مراد مجالس حرب است و مقاعد قتال،مرد بيامدى گفتى:[١٧-پ]مرا در صف جاى كنيد،نكردندى.ازآن‌كه بر كارزار حريص بودندى.خداى تعالى آيت فرستاد[و گفت:بعضى بعضى را جاى- كنيد.حسن گفت:چون رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-قتال كردى و مسلمانان صفها بركشيدندى،در صف اوّل مشاحّه كردندى،چون كسى آمدى كه مرا جاى كنيد،نكردندى ازآن‌كه خواستندى كه ايشان به دشمن نزديكتر باشند تا شهادت يابند.خداى تعالى اين آيت فرستاد،گفت] [٢]كه:جاى كنيد يكديگر را در صف قتال تا خداى تعالى جاى بر شما فراخ كند. وَ إِذٰا قِيلَ انْشُزُوا فَانْشُزُوا ، عاصم و اهل مدينه خواندند به ضمّ«شين»به دو لفظ [٣]،و هما لغتان،يقال:

نشز ينشز و ينشز،و چون گويند شما را[كه] [٤]:برخيزيد و بجنبيد و بر بالا شويد، همچنين كنيد.و بيشتر مفسّران گفتند معنى آن است كه:چون شما را گويند به جهاد آييد و به نماز آييد و به ذكر خداى و عمل خير سعى كنيد،بشتابيد و فرمان بريد.ضحّاك و عكرمه گفتند معنى آن است كه:چون منادى ندا كند براى نماز،به نماز شتابيد.و اين براى آن گفت كه گروهى در نماز كسلانى كردندى.

ابن زيد گفت:اين مخصوص است به خانۀ رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-و سبب آن بود كه بيامدندى در خانۀ رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم- و مقام كردندى [٥]و دير كردندى،و رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-را رنج بودى از آن.خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت:از خانۀ رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-زود بازگرديد،و مثله قوله:

[١] .اساس:قومى،با توجه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٤] [٢] .اساس:ندارد،با توجه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٣] .آد،كا،گا:در هر دو كلمه.

[٥] .آد،كا،گا+دراز.