روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨٠ - ترجمه
جواب داد.ايشان بر پاى مىايستادند تا مردمان [١]ايشان را جاى دهند [٢]،نكردند.و رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-اهل بدر را نيكو حرمت داشتى.قومى را آواز داد به عدد آنان كه بر پاى بودند[كه] [٣]:يا فلان يا فلان،برخيزيد تا ايشان بنشينند.
ايشان برخاستند [٤]و كراهت آمد ايشان را از آن.منافقان طعنه زدند [٥]كه:شما مىگوييد كه صاحب ما عادل است،اين كه كرد[نه] [٦]عدل است كه جماعتى سبق برده و جاى گرفته،ايشان را برخيزاند تا كسانى را بنشاند كه ايشان بىوقت آمدند،و سابق نبودند لاحق بودند.خداى تعالى اين آيت فرستاد به تسلّى هر دو قوم: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذٰا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجٰالِسِ فَافْسَحُوا يَفْسَحِ اللّٰهُ لَكُمْ -الآية.
كلبى گفت:آيت در ثابت بن قيس بن شمّاس آمد،و قصّۀ او در سورة الحجرات برفت.خداى تعالى در حقّ او آن آيات فرستاد و در حقّ آنكه او را جاى باز نكرد اين آيت فرستاد،گفت:اى مؤمنان،چون گويند شما را كه فراخ بكنيد جاى در مجلس، فَافْسَحُوا يَفْسَحِ اللّٰهُ لَكُمْ ،تا خداى تعالى شما را جاى كند.و الفسحة السّعة،و مكان فسيح أى واسع.عاصم خواند و حسن [٧]و سلمى و جحدرىّ:«فى المجالس»،على الجمع،و قتاده خواند:[«تفاسحوا» از بناى تفاعل] [٨].و ابو هريره روايت كرد كه رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم- گفت:نبايد تا كسى كس را از جاى خود برخيزاند [٩]،بل بايد گويد:مرا جاى باز
[١] .آد،كا،گا:امّا بر پاى ايستادند تا مسلمانان.
[٢] .آد،كا،گا:جاى باز كنند و.
[٨] [٦] [٣] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٤] .اساس:و همۀ نسخه بدلها:بر خواستند/برخاستند.
[٥] .آد،كا،گا+و گفتند.
[٧] .اساس:حسين،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٩] .آد:خويشتن برانگيزاند،كا،گا:خويش برانگيزاند.