گروه اوّل آن بودند كه خداى تعالى[در حقّ ايشان] [١]گفت: فَمٰا رَعَوْهٰا حَقَّ رِعٰايَتِهٰا ،گروه دوم آن‌كه [٢]: فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ ،گفت:بداديم [٣]آنان را كه ايمان آوردند از جملۀ ايشان مزد و ثوابشان كه مستحق بودند،و ايشان آنان بودند كه ما در دل ايشان رأفت و رحمت كرديم. وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فٰاسِقُونَ ، و بسيارى از ايشان فاسق‌اند و ايشان آنانند كه ابتدعوها و ما رعوها حقّ رعايتها.

و در نظم آيت و معنى او دو وجه گفتند:يكى آن‌كه مٰا كَتَبْنٰاهٰا ،در جاى صفت رهبانيّت است،أى غير مكتوبة عليهم،يعنى رهبانى كه ما بر ايشان ننوشتيم و فريضه نكرديم،بل ايشان از خويشتن به تكليف [٤]بر خود نهادند از انفراد و انزوا در غارها و صوامع و زيادات رنجها كه تكليف به آن وارد نبود.و وجه ديگر آن‌كه: مٰا كَتَبْنٰاهٰا ،بريده است از كلام اوّل،و معنى مٰا كَتَبْنٰاهٰا عَلَيْهِمْ إِلاَّ ابْتِغٰاءَ رِضْوٰانِ اللّٰهِ ،ما بر ايشان ننوشتيم اين رهبانى الّا بر وجه رضاى خداى تعالى.پس[بر اين وجه] [٥]بر ايشان مكتوب باشد على وجه رضوان اللّٰه.و بر وجه اوّل خود مكتوب نباشد بر ايشان بر هيچ وجه.

قوله: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ ،گفت:اى آنان كه گرويده‌ايد از خداى بترسيد. وَ آمِنُوا بِرَسُولِهِ ،و ايمان آريد به رسول او يعنى محمّد-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم. يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ ،تا بدهد شما را دو بهره [٦]از رحمت خود.و«كفل» نصيب باشد،و ابو موسى الأشعرىّ گفت:«كفل»ضعف باشد،كفلين اى ضعفين.

و آن‌كس كه نصيب گفت،[گفت] [٧]معنى آن است كه:دو نصيب بدهد شما را،يكى

[٧] [١] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٢] .آد،كا،گا:آنان كه.

[٣] .آد،كا،گا:ما بداديم.

[٤] .آد:بتكلّف.

[٥] .اساس:ندارد،با توجّه به آد،گا افزوده شد.

[٦] .آد،كا،گا:بهرى.