روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٥ - ترجمه
و ذلك قوله: [١]اِبْتَدَعُوهٰا مٰا كَتَبْنٰاهٰا عَلَيْهِمْ -الآية.آنگه رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-اين آيت بخواند،آنگه گفت:يا بن امّ عبد!دانى كه رهبانى [٢]امّت من چه باشد؟گفتم:خداى و رسول [٣]عالمتر.گفت:هجرت [٤]و جهاد و نماز و روزه و حجّ و عمره و تكبير كردن خداى را بر پشتههاى [٥]بلند.
عبد اللّٰه مسعود گفت يك روز در پيش رسول شدم،مرا گفت:يا بن مسعود! آنان كه پيش شما بودند بر هفتاد و دو فرقه شدهاند [٦]،سه از آن جمله ناجىاند و باقى هالك.يكى آنان كه در عهد عيسى برفتند،و دوم آنان كه با ملوك و جبابره قتال كردند،و گروهى آنان كه دين خود را از ايشان بگريزانيدند،و ايشان آنانند كه خداى تعالى در حقّ ايشان گفت: وَ رَهْبٰانِيَّةً ابْتَدَعُوهٰا مٰا كَتَبْنٰاهٰا عَلَيْهِمْ إِلاَّ ابْتِغٰاءَ رِضْوٰانِ اللّٰهِ ،آنگه گفت:هركه به من ايمان آورد از ايشان،فقد رعاها حق رعايتها،و آنكه [٧]به من ايمان نياورد هالك شد.
و ضحّاك و عطيّه روايت كردند از عبد اللّٰه عبّاس كه او گفت:خداى تعالى [قتال] [٨]بر قوم عيسى نوشت پيش ازآنكه رسول ما ظاهر شد.چون [٩]اهل حق كه مؤمنان بودند عدد ايشان كم شد و كافران بسيار شدند،مردم را رنج باستدند [١٠]و ايذاء كردند تا جماعتى از ايشان دين عيسى رها كردند[١٠-پ]،و گروهى كه بماندند بگريختند و با غارها شدند.
[١] .آد،كا،گا+و رهبانيّة.
[٢] .آد:رهبانيّت.
[٣] .آد،كا،گا:رسولش.
[٤] .آد+راه.
[٥] .اساس و همۀ نسخه بدلها:پشتهاى/پشتههاى.
[٦] .كا.فرقت شدند.
[٧] .آد،كا،گا+از ايشان.
[٨] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٩] .آد،كا،گا:پس چون.
[١٠] .كذا:در اساس،آد و ديگر نسخه بدلها:رنجه داشتند.