روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٦٢ - ترجمه
اين عهد است؟حسن بصري گفت:مراد به«زعيم»رسول است اين جا،يعنى اين پيغام كه آورد و به [١]اين رسالت [٢]كه آمد به شما؟ابن كيسان گفت:«زعيم»آنكس باشد كه قائم باشد به حجّت و دعوى.
أَمْ لَهُمْ شُرَكٰاءُ ،يا ايشان را انبازانند،يعنى معبودان ايشان كه براى ايشان گواهى دهند بر دعوى ايشان. فَلْيَأْتُوا بِشُرَكٰائِهِمْ ،بياريد [٣]آن گواهان [٤]اگر راست گوييد [٥]كه شما را گواهى هست،و اين بر سبيل اقامت حجّت گفت بر ايشان تا بدانند كه دعوى ايشان باطل است،براى آنكه خالى است از بيّنت،و قوله:
فَلْيَأْتُوا بِشُرَكٰائِهِمْ ،امر مشروط است به شرط صدق تا امر به قبيح [٦]نباشد، و اضافۀ«شركاء»به ايشان اضافۀ دعوى است،يعنى معبودان كه ايشان دعوى كردند شركت عبادت ميان خداى تعالى و ميان ايشان،چه ايشان بتان را شريك خداى گفتند-تعالى اللّٰه عن ذلك علوّا كبيرا،چنان كه گفت: جَعَلُوا لِلّٰهِ شُرَكٰاءَ الْجِنَّ [٧]،و بيان كرديم كه عرب به أدنى ملابسه بين الشّيئين اضافه كنند.
يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سٰاقٍ ،عامّۀ قرّاء خواندند:«يكشف»به ضمّ الياء على الفعل المجهول و عبد اللّٰه عبّاس خواند كه:«تكشف»به تاء المفتوح،[يعنى] [٨]تكشف القيامة عن ساق،و حسن گفت:تكشف به«تا»ى مضموم بر فعل
[١] .گا:ندارد.
[٢] .گا+از.
[٣] .آد و ديگر نسخه بدلها:گوبياريد.هرچند صيغۀ عربى كلمه امر غايب است امّا در تفسير مىتوان به مخاطب ترجمه كرد.
[٤] .آد و ديگر نسخه بدلها+را.
[٥] .آد و ديگر نسخه بدلها:مىگوييد،هرچند به سياق عربى جمله غايب است،امّا در فارسى صورت خطابى هم بىمورد نيست.
[٦] .گا:قبح.
[٧] .سورۀ انعام(٦)آيۀ ١٠٠.
[٨] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.