و گفتند:اوّل كس كه اين روز را جمعه خواند [١]انصاريان بودند.ابن سيرين گفت:پيش از هجرت رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-جماعتى اندك كه بودند از مسلمانان،با يكديگر گفتند كه:جهودان را روزى هست كه در او مجتمع مى‌شوند و ترسايان را روزى هست [٢]،ما نيز روزى اختيار كنيم كه در آن [روز] [٣]عبادت بيفزاييم و شكر خداى كنيم روا [٤]باشد،آنگه گفتند:جهودان را شنبه باشد و يكشنبه ترسايان را،ما [٥]«عروبه»اختيار كنيم [٦]و عروبه نام آدينه باشد در جاهليّت.[پس] [٧]مجتمع شدند به سراى اسعد بن زراره،او نماز كرد با ايشان دو ركعت و براى ايشان گوسفندى بكشت.ايشان بيامدند و شبانگاه از آن بخوردند و كفايت بود ايشان را از اندكى كه بودند.پس براى اجتماع خود در اين روز اين روز را جمعه خواندند،خداى تعالى پس از آن اين آيت فرستاد.گفتند [٨]:

و اوّل جمعه بود كه در اسلام كردند.

و اوّل جمعه كه رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-كرد با اصحابش، اهل سير و تواريخ گفتند:رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-به قبا فرود آمد در آن‌وقت كه هجرت كرد،و آن روزى بود دوازده روز گذشته از ربيع الاوّل، چاشتگاه به قبا فرود آمد تا به آدينه مقام كرد و آنجا شكل مسجدى بنا كرد.از آنجا آدينه برگرفت و روى به مدينه نهاد،به بنى سالم بن عوف رسيد وقت نماز [٩]در آمد در آنجا فرمود[٣٩-پ]تا شكل مسجدى كردند و آنجا خطبه كرد

[١] .اساس:خواندند،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٢] .آد و ديگر نسخه بدلها+اگر.

[٧] [٣] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٤] .اساس:روزان،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٥] .آد و ديگر نسخه بدلها:اگر ما.

[٦] .آد و ديگر نسخه بدلها+روا باشد.

[٨] .اساس:گفت:با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٩] .آد و ديگر نسخه بدلها:نماز پيشين.