روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠١ - ترجمه

و نماز آدينه كرد،و آن اوّل خطبه بود كه به مدينه كرد.

بدان كه نماز آدينه واجب است به شرايطى [١]،و از شرايط او آن است كه امامى عادل باشد يا كسى از جهت او به نزديك ما چون قاضى و اميرى،و بى‌امر امام درست نباشد.و مذهب ابو حنيفه و أوزاعى همچنين است،و محمّد بن الحسن گفت:اگر امام بيمار شود يا به سفر شود يا بميرد،رعيّت را باشد كه امامى را تقديم كند تا نماز آدينه كند با ايشان.

شافعى گفت:از شرط نماز آدينه وجود [٢]امام نيست،و نه امر او،چون جماعتى حاضر شوند و نماز آدينه به جاى آرند درست باشد،و اين مذهب مالك و احمد است.

و از شرايط وجوب او ديگر حضور هفت‌كس است[يا بيشتر] [٣]،چه اگر پنج[كس] [٤]باشند فريضه نبود،سنّت باشد.و شافعى گفت:چهل مرد بايد تا حاضر باشند،و اين قول احمد و اسحاق است.و مذهب ابو حنيفه و ثورى آن است كه:به چهار كس منعقد است،سه كس باشند [٥]و چهارم امام.و ليث و ابو يوسف گفتند:به سه كس كه دو مأموم باشند و سوم [٦]امام منعقد شود،براى آن‌كه سه اقلّ جمع است.

حسن بن صالح بن حىّ گفت:به دو كس منعقد شود چون نماز جماعت.

و مالك را در عدد مذهبى نيست.نماز آدينه واجب است بر اهل شهرها و اهل ديهها چون شرايط وجوب حاصل باشد،و شافعى همچنين گفت و اين قول عمر است و عبد اللّٰه عبّاس،و در [٧]فقها مالك و احمد و اسحاق.و ابو حنيفه