انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤ - فلسفه توكّل

و استقامت، ريشه همه سعادت‌هاست. در نهج البلاغه نيز وقتى اميرالمؤمنين على عليه السلام وصيّت مى‌كند سفارش پنجم را صبر قرار مى‌دهد كه ضامن اجراى چهار سفارش ديگر است. مى‌فرمايد:

اوصيكُم بِخَمسٍ لَو ضَرَبتُم إلَيها اباطَ الإبِلِ لَكانَت لِذلِكَ اهلًا: لا يَرجُوَنَّ احَدٌ مِنكُم إلّارَبَّهُ ولا يَخافَنَّ الّا ذَنبَهُ ولا يَستَحِيَنَّ أحَدٌ مِنكُم إذا سُئِلَ عَمّا لا يَعلَمُ أن يَقولَ: لا أعلَمُ و لا يَستَحِيَنَّ أحَدٌ إذا لَم يَعلَمِ الشَّى‌ءَ أن يَتَعَلَّمَهُ وَ عَلَيكُم بِالصَّبرِ فَإنَّ الصَّبرَ مِن الايمانِ كَالرَّأسِ مِن الجَسَدِ وَ لا خَيرَ في جَسَدٍ لا رَاسَ مَعَهُ وَ لا في ايمانٍ لا صَبرَ مَعَهُ:

«شما را به پنج چيز سفارش مى‌كنم كه اگر براى دسترسى بدان رنج سفر را بر خود هموار كنيد در خور است: هيچ‌يك از شما جز به پروردگار خود اميد نبندد و جز از گناه خود نترسد و چون كسى را چيزى پرسند كه نداند شرم نكند كه گويد ندانم و هيچ‌كس شرم نكند از آنكه چيزى را كه نمى‌داند بياموزد و بر شما باد به شكيبايى كه شكيبايى ايمان را چون سر است تن را و سودى نيست تنى را كه آن را سر نبود و نه در ايمانى كه با شكيبايى قرين نبود». [١] بسا انسان چند روزى براى رسيدن به اين كمالات خود را آماده كند، ولى مهم اين است كه در اين راه استقامت بورزد و بسيار گفته شده كسانى كه در علم، عمل، تقوا و در همه مراتب به جايى رسيده‌اند بر اثر صبر و استقامت بوده است.

به قول سعدى: