انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٧ - برداشت واقعى از دعا

همين است كه توسّل پيدا كنيد، امّا غافل از اينكه توسّل يعنى ايجاد نوعى رابطه، رابطه عملى و اخلاقى.

با توجّه به اين مقدّمه به شرح حديث مورد بحث مى‌پردازيم. حضرت مى‌فرمايد: اگر انسان نيكوكار باشد، دعا به مقدار نمك غذا كافى است. يعنى دعا نمك است. كسى نمى‌تواند به جاى غذا نمك بخورد، بلكه انسان بايد غذايى را تهيّه كند و بعد نمك مختصرى به آن بيفزايد. اگر زياد نمك در غذا بريزد نمى‌تواند آن را مصرف كند، چون نمك زيادى كشنده است. برّ و نيكوكارى هم غذاى بدن انسان است و دعا نمك آن غذا، در حالى كه در بين مردم غالباً مى‌خواهد برّ اخلاقى و عملى را كنار بگذارد و فقط دعا كند.

درباره دعا احاديث بسيارى داريم، امّا حديثى كه اين تعبير در آن باشد همين حديث است كه پيام تازه‌اى در زمينه فهم و برداشت اسلام از دعا دارد. كسانى كه به دعا حمله مى‌كنند و مى‌گويند دعا دعوت به تنبلى مى‌كند و باعث تخدير است، اگر اين حديث را كه مى‌گويد دعا مانند نمك غذاست، بايد تلاش كرد و برّ و نيكوكارى داشت، آيا باز اين‌گونه برداشت از دعا باعث تنبلى مى‌شود؟

اصلاح برداشت‌هاى بى‌اساس و ذهنيّات مردم از اسلام وظيفه روحانيون است، زيرا ذهنيّات خلافى براى توده مردم در تعلميات اسلامى خصوصاً در مسأله قرآن، شفاعت، عزادارى امام حسين عليه السلام پيدا شده است. بنابراين بايد اوّل ذهنيّات خودمان را اصلاح و بعد ذهنيّات ديگران را درست كنيم.

كسى خدمت امام على عليه السلام آمد و عرض كرد كه مگر خدا وعده نداده است « «أُدْعُونِى أَسْتَجِبْ لَكُمْ»؛ مرا بخوانيد تا دعاى شما را اجابت كنم». [١] پس چرا دعاى من اجابت نمى‌شود؟

اين مرد خيال كرده كه همه چيز همان نمك (دعا) است. حضرت على عليه السلام به‌

[١]. سوره غافر، آيه ٦٠.