در بسيارى از موارد اين موجود دوپا به نام انسان است كه نعمتهاى خوب و خيرات خداوندى را بدل به شرّ مى‌كند، و مقصر اصلى اين موجود است، درون اتم، نيروى بى مانندى است كه اگر استخراج شده و در مسير صحيح هدف داده شود بوسيله آن همه جا آباد مى‌گردد، بوسيله اين نيرو مى‌توان برق شهرها را تأمين كرد، چرخ‌هاى كشاورزى و صنعت را به حركت درآورد و وضع خراب اقتصادى را اصلاح كرد، ولى متأسفانه اين انسان است كه اين نيروى خدادادى را مورد سوء استفاده قرار مى‌دهد و در مسير نابودى بشر بمب اتم مى‌سازد كه شهر ١٠٠ هزار نفرى هيروشيما را تبديل به خاكستر مى‌كند به نحوى كه خاكسترش هم قابل استفاده نمى‌باشد، زيرا تشعشعات اتمى ايجاد شده، مانع از هر گونه زندگى موجود زنده است، خالق و خداى اين جهان نفرموده بود، چنين كنند، و چنين استفاده از اين نيروى عظيم ببرند، اما اين بشر است كه: تبديل كننده خيرات به شرور و مفاسد، و عامل بدبختى مى‌گردد، اين خود انسان است كه: مى‌تواند نجات‌بخش يا هلاكت فرد يا جامعه شود.

يكى از دورانهاى بشر دوران آهن است در اين دوران آهن كشف شد و يك فلز توانست قيافه تمدن بشرى را دگرگون سازد، اما اين انسان كه: مى‌بايست مسير دهنده و راهنماى سير صعودى اين فلز باشد، آيا آن را در مسير صحيح حركت مى‌داد، يا در مسير ناصحيح، آيا به خيرات و منافع آن مى‌نگريست يا به مفاسد و مضارّ آن، چه بسيار افرادى كه با اين فلز كارد ساخته و عامل قتلى شدند كه: از ديدگاه قرآن كريم همانند قتل جميع مردم است‌ «فَكانّما قَتَل الناس جميعا» [١] و چه بسيار ممالكى كه با اين فلز عوامل مخرّب ساخته و به نابودى هر چه بيشتر بشر باعث شدند.

چه زيبا مى‌فرمايد قرآن كريم: (ظَهَرَ الْفَسَادُ فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِى النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِى عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ): «ظاهر شد

فساد

[١]. سوره مائده، آيه ٣٢.