بلكه مى‌گوئيم ترك «مالا يعنيه»: «يعنى حرف بى‌فايده» و ترك فضول كلام (يعنى زيادى‌هائى كه لازم به ذكر نيست بايد كرد، زيرا «المرء مخبوء تحت لسانه»، [١]: «مرد زير زبانش پنهان است» و اگر سخن بگويد فضائل و رذائل او مشخص مى‌شود و به قول شاعر:

گر ندارى معرفت خاموش بنشين دم مزن‌

پسته بى‌مغز اگر لب وا كند رسوا شود

از موارد كلام بى‌فايده اين است كه گاهى ديده مى‌شود در ميان افراد مخصوصاً زنان، وقتى دور هم مى‌نيشينند، و حرفى براى زدن ندارند شروع به تحليل دعواى خانوادگى فلان خانواده مى‌كنند و هزار گونه گناه مرتكب مى‌شوند، بايد در مقابل اين طور سخنان گفت مگر شما چه كاره مردم هستيد كه دعواى خانوادگى ديگران را مطرح مى‌كنيد آيا هيچ حرف منطقى و مورد ابتلاى ديگرى جز دعواى آن زن و شوهر نبود؟ آيا تمام مسائل و مشكلات علمى اخلاقى و اجتماعى جامعه ما عموماً و مشكلات همين افرادى كه دور هم نشسته و چنين مى‌گويند، خصوصاً برطرف شده؟ خداوند درك و فهم ما را بيشتر نمايد تا مسائل و مشكلات مورد ابتلاء خود را بهتر درك كنيم و در رفع آنها بيشتر بكوشيم.

علماى اخلاق مى‌گويند ميوه سكوت، نورانيّت قلب است. و سرازير شدن اسرارى به قلب كه قبلًا نبود، ولى متأسفانه بايد گفت هرچه جلوتر مى‌رويم، نورانيت ما از بين مى‌رود.

سكوت نشانه عقل است، البته سكوتى كه بر طبق موازين و در جاى خود باشد، براى همين جهت است كه مولى على (عليه السلام) آن امير كلام مى‌فرمايند كه:

«اذا تم العقل نقص الكلام» [٢]

: «عقل زمانى كه كامل شد، كلام كم مى‌شود» يعنى رابطه‌

[١]. نهج‌البلاغه، كلمات قصار كلمه ١٤٠.

[٢]. نهج‌البلاغه، كلمات قصار كلمه ٦٨.