فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٠ - فلسفه مجازات در اسلام(٢) ابوالقاسم مقيمى حاجى
اين مجازاتها اجرا شود؛ اعم از اين كه حد باشد يا تعزير؛ به دليل رواياتى كه در اين باره نقل شده است؛ از جمله، چند روايت از اميرالمؤمنين(ع) نقل شده است كه در يكى از آنها حضرت مىفرمايد:
«لايقام على أحد حدّ بأرض العدوّ»؛ (١٩)
بر هيچ كس در سرزمين دشمن، حد جارى نمىشود.
در روايتى ديگر، علتش را چنين توضيح داده است كه:
«... مخافة أن تحلمه الحمية فيلحق بالعدوّ» . (٢٠)
از ترس اينكه حميت و تعصب سبب شود او از اسلام خارج شده و به دشمن ملحق شود .
يعنى به جاى اين كه با تنبيه، كسى را اصلاح كنيم، با اجراى حد به طرف دشمن مايل شود و از اسلام خارج گردد. (٢١) از اين روايات استنباط مىكنيم كه اين مجازاتها بايد حساب شده باشد؛ يعنى اگر مىخواهيم حدى را جارى كنيم، بايد مصالح اسلام را در نظر بگيريم؛ زيرا بقاى اصل اسلام از اجراى يك حد، خيلى مهمتر است.
٢- تساوى همگان در برابر قانون
يكى ديگر از اصول شريعت جزايى اسلام اين است كه حتميت قانون مجازات براى همه به طور مساوى اجرا مىشود. بر اين اساس هيچ فرد - چه زن و چه مرد ، در هر مقام و يا از هر طبقه اجتماع كه باشد - نمىتواند در صورت ارتكاب جرم و گناه از كيفر دنيوى و اخروى مصون بماند. در اسلام تنها فضيلت و برترى به تقوا است. (٢٢)
لذا از آنجا كه اسلام دين جهانى بوده و براى همه ملل تشريع شده است ، عمل به آن و
(١٩)همان، ج٢٨، ص٢٤ ، باب ١٠ از ابواب مقدمات حدود ،ح ١ .
(٢٠)همان، ص٢٤-٢٥ ، باب ١٠ از ابواب مقدمات حدود ،ح ٢.
(٢١)جواهرالكلام، ج٤١ ،ص٣٤٤ .
(٢٢) حجرات، آيه ١٣.