فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٠ - فلسفه مجازات در اسلام(٢) ابوالقاسم مقيمى حاجى
وجهه رحمت رحيميّه حق تعالى مىداند ، نه از روى غضب و خشونت عليه شخص خلافكار. لذا بر آمر به معروف و ناهى از منكر لازم مىداند كه به قلب خود از رحمت رحيميّه بچشاند و نظرش در امر و نهى ، خود نمايى و خود فروشى و تحميل امر و نهى خود نباشد؛ زيرا:
اگر با اين نظر مشى كند، منظور از امر به معروف و نهى از منكر، كه حصول سعادت عباد و اجراى احكام اللّه در بلاد است، حاصل نشود، بلكه گاه شود كه از امر به معروفِ انسان جاهل، نتيجه معكوسه حاصل شود و چندين منكر سر بار شود براى يك امر و نهى جاهلانه كه از روى خواهش نفسانى و تصرّف شيطانى واقع شود و اما اگر حسّ رحمت و شفقت و حق نوعيّت و اخوت، انسان را به ارشاد جاهلان و بيدار كردن غافلان وادار كند ، كيفيّت بيان و ارشاد كه از ترشّحات قلب رحيمانه است، طورى شود كه قهراً تأثير در قلوب لايق نمايد و قلوب سخت را نيز از آن استكبار و استنكار فرو نشاند. (٧٦)
ايشان در اين باره به نحوه دعوت فرعون اشاره مىكند و مىگويد:
براى دعوت و هدايت و ارشاد و نجات دادن يك نفر بنده طاغى ياغى كه كوس أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى مىكوفت و آن همه فساد در ارض مىكرد، ممكن بود خداى تعالى او را به صاعقه غضب بسوزاند، ولى رحمت رحيميّه براى او، دو پيغمبر بزرگ مىفرستد و در عين حال سفارش او را مىفرمايد كه با او با كلام نرم ليّن گفتگو كنيد، باشد كه به ياد خدا افتد و از كردار خود و عاقبت امر بترسد. اين دستور امر به معروف و نهى از منكر است. اين كيفيت ارشاد مثل فرعون طاغوت است. (٧٧)
امام خمينى(ره) در ادامه به آمر به معروف و ناهى از منكر چنين توصيه مىكند :
«اكنون تو نيز كه مىخواهى امر به معروف و نهى از منكر كنى و خلق خدا را ارشاد كنى، از اين آيات شريفه الهيّه كه براى تذكّر و تعلّم فرو فرستاده شده، متذكّر شو و تعلم گير- با قلب پر از محبّت و دل با عاطفه با بندگان خداوند ملاقات كن و خير آنها را از صميم قلب طالب شو و چون قلب خود را رحمانى و
(٧٦)آداب الصلاة(ترجمه سر الصلاة) ،ص ٢٣٧ .
(٧٧)همان، ص ٢٣٩ .