فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦١ - تقيه مداراتى و جايگاه آن در انسجام اسلامى محمد رحمانى
مطلب در فقه اسلامى در عبادات و غير عبادات فراوان است.
٩. با توجه به اينكه اين مطلب، يعنى خواندن قرائت و انجام ديگر وظايف، مورد ابتلا و نياز بوده است، بايد از سوى شارع به گونه صريح بيان گردد. با اين وصف، روايتى كه دلالت كند ائمه (ع) در نماز جماعت با آنها وظايف را خودشان انجام مىدادهاند و يا دلالت كند كه مكلف بايد خودش قرائت را بخواند، ديده نشده است.
ممكن است اشكال شود كه هر چند روايات تقيه مداراتى ما را به شركت در نماز جماعت با آنان ترغيب و تشويق مىكند ولى مفهوم آن، صحت نماز نيست، بلكه بايد پيش از آن و يا بعد از آن، نماز، اعاده و يا قضا شود. شاهد بر اين مطلب رواياتى است كه صاحب كتاب وسايل تحت عنوان «استحباب إيقاع الفريضة قبل المخالف أو بعده» (٣٥) گشوده است.
حضرت امام خمينى (ره) در مقام پاسخ اين اشكال مىفرمايد:
«منافاتى ميان صحت نماز تقيهاى با رواياتى كه بر خواندن نماز واجب قبل از جماعت و يا بعد از آن دلالت دارد، نيست ؛ زيرا اين دسته از روايات بر استحباب حمل مىشود؛ چون آن روايات نصّ در صحت هستند و اين روايات بر لزوم اعاده و قضا ظهور دارند».
افزون بر اين پاسخ، آيت اللّه خويى نيز از اين روايات جواب مىدهد كه در هيچ روايتى از روايات كه در اين باره گزارش شده، امر به اعاده و يا قضا هر چند به صورت استحباب نيامده است.
از آنجا كه اين پاسخ، پس از اين در مبحث روايات معارض خواهد آمد از طرح آن خوددارى مىشود.
روايات معارض:
در برابر ادلهاى كه دلالت بر اعتبار و اجزاء عمل تقيه داشت رواياتى هم وجود دارد كه
(٣٥) وسائل الشيعه، ج٥، باب ٦ از ابواب صلاة الجماعه.