فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٩ - فلسفه مجازات در اسلام(٢) ابوالقاسم مقيمى حاجى
اصل دوم :حفظ شخصيت مجرم در اجراى حكم
از ديگر مواردى كه در اجراى احكام كيفرى اسلام وجود دارد و نشانگر دقت اسلام در حفظ شخصيت و كرامت انسانى است ، عدم تعرض به شخصيت مجرم در زمان اجراى مجازات است . مجرم فراخور جرمى كه مرتكب شده، مستحق مجازات است كه در قانون شرع اسلام به عنوان حدود الهى معين شده است و يا قاضى بر اساس تعزير براى او معين مىكند ، امّا هرگونه توهين به او اضافه بر حد و تعزير شرعى جايز نيست. در اينجا بايد حق او رعايت شود و از موازين شرعى تخطّى نگردد، حتى پس از اجراى حد نيز بايد آن فرد مصونيت اجتماعى داشته باشد؛ چون حد او را تطهير مىكند و ديگر نبايد جامعه محروميتهاى ناخواستهاى را بر او تحميل كند و او را طرد كند و تحقير كند. اين هم يك سياست تكميلى جزايى اسلامى است كه بايد افراد خاطى را پس از اجراى حد بپذيرند.
بر اين اساس امام خمينى(ره) به طور مكرّر توصيه كردند كه هنگام دستگيرى متهم واجراى حدود و مجازات و حتى داخل زندانها با مجرمين با عطوفت و احترام برخورد شود و بايد كسى كه مستحقّ حدود الهى، مانند قتل و... است از عطوفت مأموران تا پاى دار و محل مجازات برخوردار باشد. (٧٤)
همچنين در جاى ديگرى تأكيد مىكند :
«همه بايد بدانيم كه مجرمى كه بالاترين جرم را دارد و به سوى چوبه دار مىرود جز اجراى حدّ شرعى احدى حق آزار او را لفظاً و عملاً ندارد و مرتكب ، خود ظالم است و مستحق كيفر». (٧٥)
به خوبى روشن است كه ايشان بر اين باور هستند كه اجراى درست قوانين و حدود شرعى در اصلاح فرد و جامعه كافى است و حتى ايشان كسى را كه مرتكب توهين به مجرم شود، مستحق مجازات مىداند .
امام خمينى(ره) در اين راستا در باب امر به معروف و نهى از منكر نيز - كه برخى موارد و مراتبش به تنبيه مرتكب منكر منجر مىشود- نگاه زيبايى داشته و اين واجب را برخاسته از
(٧٤)صحيفه نور ، ج١٨ ،ص ٢٣٧ ؛ ٢٢/١١/٦٢ .
(٧٥)صحيفه نور ، ج١٩ ،ص ٨ ؛ ٧/٣/٦٣ .