شافعى گفته است: مسافر مختار است كه نمازش را در سفر دو ركعت يا مانند كسى كه در حضر است چهار ركعت بخواند و اگر چهار ركعت خواند، نماز واجب از او ساقط مى‌شود. در عين حال، شافعى گفته كه كوتاه خواندن نماز افضل است.

مزنى گفته است: تمام خواندن نماز در سفر، افضل است. در ميان صحابه، عثمان، عبداللّه‌ بن مسعود، سعد بن ابى وقاص و عايشه و در ميان فقها، اوزاعى و ابو ثور به همين اعتقاد دارند. (٢)

آنچه بيان شد اقوال مسأله بود. بحث نماز مسافر ابعاد مختلفى دارد. گاه از مسافتى كه كوتاه خواندن نماز در آن جايز است بحث مى‌شود و گاه از نوع سفرى كه مى‌توان نماز را در آن كوتاه خواند؛ به اين معنا كه آيا كوتاه خواندن نماز به سفر مباح اختصاص دارد يا سفر معصيت را هم شامل مى‌شود. گاهى نيز از مكانى كه كوتاه خواندن نماز از آنجا شروع مى‌شود بحث مى‌شود و گاه در مقدار زمانى كه در صورت اقامت مسافر در آنجا نماز او تمام مى‌شود. برخى مثل مالكيه و شافعيه (٣) معتقدند كه نيت اقامت چهار روز كافى است و برخى ديگر مانند اماميه معتقدند كه نماز مسافر كوتاه است مگر آنكه قصد اقامت ده روز كند. همچنين مباحث ديگرى در مورد نماز مسافر ميان فقهاء مطرح است، اما ما موضوع ديگرى را مورد بحث قرار مى‌دهيم و آن اينكه آيا كوتاه خواندن نماز در سفر واجب يا جايز و يا مستحب مؤكد مى‌باشد، به مباحث ديگر نمى‌پردازيم، همچنانكه به مبحث شروطى كه فقها در مورد كوتاه خواندن نماز ذكر كرده‌اند نيز وارد نمى‌شويم؛ زيرا بحث در اين موضوعات نيازمند تأليف كتاب مستقلى است كه ما در كتاب «ضياء الناظر في صلاة المسافر» اين كار را كرده‌ايم.

بعد از اين مقدمه وارد اصل موضوع مى‌شويم. خداوند در قرآن مى‌فرمايد:

(٢) الخلاف، ج١، ص٥٦٩، كتاب الصلاة، مسأله٣٢١.
(٣) الفقه الاسلامى و ادلّته، ج٢، ص٣٣٨ ـ ٣٣٩ به نقل از شرح الكبير و مغنى المحتاج.