اين رساله داراى نثرى متوسط بلكه ضعيف است. معمولاً، كلمه «است» حذف شده و گاه بين نهاد و گزاره بسيار فاصله افتاده، به‌طورى كه گاه فهم مطلب نيازمند دو، سه بار خواندن است و جملات معترضه، رشته مطلب را از هم مى‌گسلد.

١٥. الرسالة الهلالية، ميرزا محمد شهدادى مصاحبى نايينى (م ١٢٧٨)

مؤلّف در اين رساله كوتاه فقط به مباحث نجومى پرداخته است. از آنجا كه تفاوت طول و عرض جغرافيايى شهرها، سبب تفاوت در زمان رؤيت هلال مى‌شود، نويسنده مى‌كوشد تا روشن كند چه مقدار اختلاف، سبب اختلاف در رؤيت هلال مى‌شود.

١٦. نهج الإعلان بما يثبت به دخول شهر رمضان، مولى على بن عبداللّه‌ عليارى تبريزى (م ١٣٢٧)

مؤلّف در مقدّمه تصريح كرده است كه رساله را در پاسخ به درخواست فرزند خود ميرزا حسن نگاشته است. نامبرده از پدر درخواست مى‌كند در باره سخن شهيد اوّل و شهيد ثانى در دو كتاب «لمعه و روضه» در خصوص رؤيت هلال (انه لاعبرة بالجدول والعدد) مطالبى بنويسد. والد هم دعوت فرزند را اجابت كرده اين رساله را نوشت. از اين‌رو در تمامى مباحث كتاب، ابتدا نظر دو شهيد بزرگوار را ـ از شهيد اوّل با عبارت «مصنّف» و از شهيد دوم با تعبير «شارح» ـ نقل كرده سپس به توضيح و احيانا نقد آنها پرداخته است. نويسنده در ابتدا پنج مقدّمه را ذكر كرده كه هر يك حاوى مطالب مفيدى بدين ترتيب است:

مقدّمه أُولى در ذكر اخبار و روايات در باره فضيلت و ارزش روزه؛

مقدّمه ثانيه در فضيلتِ ماه مبارك رمضان به ويژه روزه ماه مبارك رمضان؛

مقدّمه ثالثه در فلسفه وجوب صوم؛

مقدّمه رابعه در باره لفظ صوم و صيام در لغت و شرع و نيز اقسام و انواع صوم؛

مقدّمه خامسه در معناى ظنّ و يقين.

سپس مؤلّف تحقيق خود را در خصوص موضوع مورد نظر يعنى رؤيت هلال شروع