فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٠ - تقيه مداراتى و جايگاه آن در انسجام اسلامى محمد رحمانى
شويم. همانا فرزند بد با كار بدش، پدر خويش را در معرض سرزنش قرار مىدهد براى كسى كه از همه بريديد و به او پيوستيد زينت و مايه افتخار باشيد نه ننگ و مايه سرزنش. با آنها در ميان قبيله هايشان (١٨) نماز بگزاريد، مريضان آنها را عيادت كنيد. در تشييع جنازه مردگانشان حضور يابيد. آنان نبايد دركارهاى نيك بر شما پيشى بگيرند؛ زيرا شما نسبت به كارهاى نيك سزاوارتريد. سوگند به خدا، پروردگار به چيزى بهتر از خبأ پرستيده نشد. پرسيدند: خبأ چيست؟ فرمود: «تقيه».
دلالت اين روايت بر تقيه مداراتى تمام است؛ زيرا جمله «كونوا» صيغه امر و دالّ بر وجوب است. مطالبى از روايت استفاده مىشود كه عبارتند از :
١. حضور در مجالس ومساجد و مدارا كردن و عيادت مريضها و تشييع جنازه مردگان آنان مطلوب ائمه (ع) بوده و مورد تأكيد آنهاست.
٢. براساس اين روايت مدارا كردن با اهل سنت و شركت در مراسم عبادى ـ اخلاقى آنان، تقيه ناميده شده است.
گفتنى است كه سند روايت نيز بى اشكال و صحيح است و فقهاء دلالت روايت را پذيرفتهاند؛ از جمله:
حضرت امام خمينى (ره) درمقام بيان دلالت اين روايت مىنويسد:
«ظهور روايت، در مقام تشويق انجام عمل بر طبق نظريات آنها و خواندن نماز در مساجد ايشان است و بى شك خواندن نماز در مساجد آنها مستلزم ترك برخى از اجزاء و يا شرايط و يا انجام برخى از موانع است. با اين وصف حضرت فرموده اين عمل بهترين عبادت است و اين عبارت دفع استبعاد از صحت عمل است».
افزون بر اين روايت مىتوان به روايت سوم اين باب نيز براى اثبات تقيه مداراتى استدلال كرد.
(١٨) عشاير، جمع عشيره، در كتابهاى لغت به معناى برادران و قبيله آمده است.