{ يفتنكم الذين كفرو } پرسيدم، گفت: از تعجب تو در شگفتم؛ زيرا همين مسأله را از رسول خدا(ص) پرسيدم و او در پاسخ فرمود: «صدقة منّ اللّه‌ بها عليكم فاقبلوا صدقته». (٥٣) يعنى كوتاه خواندن نماز در سفر صدقه‌اى است كه خدا با آن بر شما منت گذاشته است، پس صدقه او را قبول كنيد.

كيفيت دلالت روايت فوق بر رخصت اين است كه قبول صدقه از طرف كسى كه به او صدقه داده شده، واجب نيست.

شوكانى از اين استدلال چنين پاسخ داده است:

امر به قبول صدقه نشان مى‌دهد كه چاره‌اى از قبول صدقه نيست و مطلوب ما هم همين است. (٥٤)

شوكانى مى‌توانست از اين استدلال به طريق ديگرى نيز پاسخ بدهد و بگويد: مقايسه كردن صدقه و هديه خدا با صدقات مردم، قياس مع الفارق است؛ زيرا اگر صدقه دهنده انسان باشد، بر صدقه گيرنده واجب نيست كه صدقه و هديه او را قبول كند. اما اگر صدقه دهنده خدا باشد، قبول صدقه واجب است؛ زيرا صدقه خدا، امرى امتنانى است و منّت خدا گزاف نيست، بلكه ناشى از حكمت بالغه اوست. بنابراين از آنجا كه خداوند مى‌داند مصالح ذاتى بشر مقتضى چنين امتنانى است، قبول آن از طرف مردم امرى واجب است. از برخى روايات اهل بيت(ع) هم استظهار مى‌شود كه رد صدقه خدا حرام است؛ مثلاً امام صادق(ع) فرموده است:

قال رسول اللّه‌: انّ اللّه‌ عزّوجلّ تصدّق على مرضى أمتي و مسافريها بالتقصير و الافطار، أيسرّ أحدكم إذا تصدّق بصدقةٍ ان تردّ عليه؛ (٥٥)

خداوند عزّوجلّ بر بيماران و مسافران امت من، كوتاه خواندن نماز و افطار كردن روزه را هديه كرده است. آيا كسى از شما هست كه چنانچه هديه‌اش پس داده شود، خوشحال شود؟!

(٥٣)شرح نووى بر صحيح مسلم، ج٥، ص٢٠٣، شماره ٤.
(٥٤) نيل الاوطار، ج٣، ص٢٠١.
(٥٥) وسائل الشيه، ج١، ص١٧٥.