فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨ - بيعت (٢) آیة الله محمد مؤمن قمى
در پرداخت حق شما كوتاهى نكنم و در وقت معين شده آن را بپردازم و همه شما در حق نزد من برابر باشيد. پس هر گاه من چنين كردم، بيعت من بر شما واجب و اطاعت من بر شما لازم است و بايد از فرمان من سرپيچى نكنيد و در انجام آنچه صلاح است سستى نورزيد و براى حق وارد سختىها شويد...».
در عبارات پايانى اين نامه وجوب بيعت و لزوم اطاعت مشروط به انجام وظايف مذكور از جانب ولىّ امر شده است. عبارت: «اطاعت من بر شما لازم است»، عطف تفسيرى بر وجوب بيعت است، بنابر اين مفهوم جمله آن است كه: وفاى به بيعت با نبود شرايط مذكور، واجب نيست.
اما به نظر ما، مفاد امور ذكر شده، چيزى زايد بر عمل به وظيفه والى نيست، و از آنجا كه مفروض ما، عصمت ائمه معصومين(ع) است، اين شرط هميشه حاصل است. بر اين اساس، مفاد اين نامه اميرالمؤمنين مقيّد مطلقات گذشته نخواهد بود.
پس آنچه كه از جميع ادلّه گذشته به دست مىآيد، وجوب وفاى به بيعت ائمه معصومين(ع) بر تمام كسانى است كه با آنان بر ولايت بيعت كردهاند و از هيچ كدام از اين ادله مقيد بودن فعليت ولايت ايشان و يا وجوب اطاعت از آنان به بيعت استفاده نمىشود.
نكته دوم:
آيا بر مسلمين واجب است با امام معصومى كه ولىّ امر امت است، بيعت كنند؟ ثبوت ولايت براى اداره امت از طرف خداوند متعال براى پيامبر اكرم(ص) و ائمه معصومين(ع) و نيز وجوب اطاعت از ايشان در همه آنچه به امر بلاد اسلامى و اداره امت مربوط مىشود، معلوم گرديد. همچنين گفتيم كه فعليت ولايت و وجوب اطاعت از ايشان مشروط و مقيّد به بيعت مكلّفين با ايشان نيست و هنگامى كه مسلمانان با ولىّ امر بيعت كنند وفاى به بيعت بر آنان واجب است. اما در اينجا بحث در اين است كه آيا بر هر مسلمانى واجب است با ولىّ امر معصوم بيعت كند؟
ما بعد از جستجوى فراوان، دليل عامى براى اثبات اين مطلب نيافتيم و فقط در بعضى