فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩ - بيعت (٢) آیة الله محمد مؤمن قمى
موارد به امر به بيعت در بعضى موارد دست يافتيم. به طور كلى مىتوان اين موارد را به دو بخش تقسيم كرد:
اوّل: رواياتى كه در آنها امر به بيعت با اميرالمؤمنين در روز غدير خمّ وارد شده است.
در صحيحه صفوان از امام صادق(ع) نقل شده است: «بعد از آن كه رسول خدا(ص)، على(ع) را به ولايت منصوب كردند، به مردم فرمان دادند تا با على (ع) بيعت كنند و مردم نيز چنين كردند».... (١٦)
در مرسله صفوان از امام صادق (ع) نقل شده است: «بعد از نصب على(ع) به ولايت امر، رسول خدا(ص) به مردم فرمان دادند تا با على(ع) بيعت كنند و مردم نيز چنين كردند...». (١٧)
اين دو روايت، متضمن امر رسول خدا(ص) به بيعت مردم با على(ع) است، ولى نسبت به همه موارد عموميّت ندارد و از طرفى احتمال دارد كه امر حكومتى از طرف رسول خدا(ص) باشد.
شيخ مفيد در كتاب امالى با اسناد به ابى حمزه ثمالى از امام باقر (ع) نقل كرده است:
إنّ اللّه جلّ جلاله بعث جبرئيل(ع) إلى محمد(ص) أن يشهد لعليّ بن أبى طالب(ع) بالولاية في حياته و يسمّيه بإمرة المؤمنين قبل وفاته، فدعا نبيّ اللّه(ص) تسعة رهط، فقال: إنّما دعوتكم لتكونوا شهداء اللّه في الأرض أقمتم أم كتمتم؛ (١٨)
خداوند عزّ وجلّ جبرئيل را به سوى محمد(ص) فرستاد تا در حياتش برولايت على(ع) شهادت دهد و قبل از وفاتش او را امير المؤمنين بنامد. پس پيامبر (ص) نه نفر را خواندند و فرمودند: شما را دعوت كردم تا شاهدان خداوند در زمين باشيد، چه اقامه شهادت بكنيد و چه آن را كتمان كنيد... .
(١٦) قرب الاسناد، ص٥٧، حديث ١٨٦، چاپ مؤسسه آل البيت.
(١٧) تفسير عياشى، ج١، ص٣٢٩ و ٣٣٢.
(١٨) امالى مفيد، مجلس ٨، ص١٩،ح٧.