فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٤ - فلسفه مجازات در اسلام(٢) ابوالقاسم مقيمى حاجى
٤- اختيار حاكم
اسلام در صورى حق اجراى حدود را بر عهده حاكم قرار داده و او مىتواند در صورت صلاحديد جامعه از اجراى مجازات جلوگيرى كند و يا ادامه اجراى آن را متوقف كند. همچنين اگر مجرم در حقوق الهى توبه كند، در صورتى كه جرم ثابت شود حاكم حق عدم اجراى آن را دارد. (٢٩) در اجراى تعزيرات و مقدار آن نيز فقها بر اختيار حاكم تصريح مىكنند كه در صورت مصلحت، اجرا كردن و در غير اين صورت از اجراى آن خود دارى كرده و يا مقدار آن را تعيين مىكند. (٣٠)
در حكومت اسلامى اين از اختيارات امام معصوم (٣١) است همانطور كه در رواياتى به آن اشاره شده است :
برخى از ائمه(ع) از اميرالمومنين(ع) نقل كردهاند:
جاء رجل إلى أمير المؤمنين(ع) فأقرّ بالسرقة ، فقال له : «أتقرء شيئاً من القرآن؟» قال : نعم ، سورة البقرة ، قال: « قد وهبت يدك لسورة البقرة» ، قال : فقال الأشعث: أتعطلّ حداً من حدود اللّه ؟ فقال : «وما يدريك ما هذا ؟ إذا قامت البينة فليس للإمام أن يعفو ، وإذا أقر الرجل على نفسه فذاك إلى الإمام إن شاء عفا وإن شاء قطع؛ (٣٢)
مردى نزد أميرالمؤمنين على(ع) آمده و اقرار به سرقت كرد. حضرت به او فرمود : «آيا از قرآن چيزى مىخوانى و بلدى؟» مرد پاسخ داد : آرى ! سوره بقره . امام فرمود : «دستت را براى سوره بقره به تو بخشيدم.» اشعث به امام عرضه داشت : آيا حدى از حدود الهى را تعطيل مىكنى؟ امام پاسخ داد: «تو چه مىدانى علت
(٢٩)المهذب البارع ، ج٥ ،ص٨٥ و١١٣ ؛ الروضةالبهية ، ج٩ ،ص١٣٩ ؛ مسالك الافهام، ج ١٣ ،ص٣٥٠ و٤٧٠ .
(٣٠) مبسوط، ج٨، ص ٦٩؛ سرائر، ج٣، ص ٥٣٠؛ جواهر الكلام، ج٤١، ص ٤٤٨.
(٣١)وسائل الشيعة ، ج٢٨ ،ص ٤٠ـ ٤١ ، ب ١٨ از ابواب مقدمات حدود .
(٣٢)وسائل الشيعة ، ج ٢٨، ص٤١، ب ١٨ از ابواب مقدمات حدود ،ح ٣: أبي عبد اللّه البرقى عن بعض أصحابه عن بعض الصادقين(ع) قال:... .