اينها رواياتى بود كه از پيامبر(ص) و اصحاب او و تابعين به دست ما رسيده است و گروهى از اصحاب و غير اصحاب هم به آنها عمل كرده‌اند. از جمله كسانى كه به اين روايات عمل كردند عبارتند از: عمربن خطاب، عبداللّه‌ بن عمر، ابن عباس، جابر، جبيربن مطعم، حسن، قاضى اسماعيل، حمّاد بن ابى سليمان، عمربن عبدالعزيز، قتاده و فقهاى كوفه (٤١) مى‌توان اتفاق امامان اهل بيت(ع) و فقهاى شيعه از زمان اميرالمؤمنين(ع) تا به امروز را نيز به آنان افزود.

با توجه به اين روايات آيا جايى براى اين پرسش باقى مى‌ماند كه كوتاه خواندن نماز در سفر جايز است يا واجب؟ اگر تمام خواندن نماز در سفر جايز بود قطعاً رسول خدا(ص) بيان مى‌كردند و يا دست كم همچون ساير موارد براى نشان دادن جواز آن براى يكبار هم كه شده در طول عمرشان آن را انجام مى‌دادند.

مسلم در صحيحش حديثى از بريده اين چنين روايت كرده است كه :

پيامبر(ص) براى هر نمازى وضو مى‌گرفت اما در روز فتح مكه تمامى نمازها را با يك وضو خواند. عمر به او گفت: كارى انجام مى‌دادى كه پيش تر چنين نمى‌كردى؟ حضرت فرمود: «اين كار را عمداً انجام دادم» يعنى براى بيان جواز آن. (٤٢)

اگر در اين زمينه ترخيصى از جانب پيامبر(ص) وجود داشت نبايستى بر بزرگان اصحاب مخفى مى‌ماند و آنان كسانى كه نماز را تمام مى‌خواندند نكوهش نمى‌كردند. با توجه به اين مطالب، ارزش سخن كسانى كه عمل افرادى كه نماز در سفر را تمام خوانده‌اند، توجيه كرده و گفته‌اند كه مسأله اتمام نماز يا قصر آن در سفر، مسأله‌اى

(٤٠) المغنى، ج٢، ص١١١.
(٤١) قرطبى، الجامع لاحكام القرآن، ج٥، ص ٣٥١.
(٤٢) صحيح مسلم، ج١، ص١٢٢؛ نيل الاوطار، ج١، ص٢٥٨.