فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٦ - نماز مسافر در كتاب و سنت آیة الله جعفر سبحانى
از اين سخن، وضع عبداللّه بن عمر نيز روشن مىشود. ابن حزم گفته است:
از طريق عبدالرزاق از عبداللّه بن عمر و از نافع از ابن عمر روايتى به ما رسيده است كه او هرگاه نمازش را در منى به جماعت مىخواند، چهار ركعت مىخواند و هنگامى كه به خانه مىرفت آن را به صورت دو ركعتى اعاده مىكرد. (٥٠)
اين افراد، براى دفع شر، رعايت شئون سياسى را لازم مىدانستند و از نظر آنان رعايت مسائل سياسى بر حفظ احكام ـ آن گونه كه از طرف خداوند نازل شده ـ اولويت داشت. ولى بعضى از صحابه اين نظر را نداشتهاند، على(ع) عليرغم اصرار عثمان و بنى اميه كه به او گفتند بايستى با تو نماز بخوانيم، از خواندن نماز در منى به صورت چهار ركعتى خوددارى كرد و گفت:
ان شئتم صليتُ لكم صلاة رسول اللّه(ص)؛ اگر بخواهيد مانند نماز رسول خدا(ص) با شما نماز مىخوانم(يعنى دو ركعت).
آنها گفتند: نه، مگر مانند نماز اميرالمؤمنين ـ كه مرادشان عثمان بود ـ به صورت چهار ركعتى بخوانى. امام على(ع) امتناع كرد. (٥١)
بنى اميه از بدعتى كه عثمان در مقابل سنت پيامبر(ص) بنا نهاد، سيرهاى هميشگى اتخاذ كردند، هر چند عذر شرعى براى تمام خواندن نماز نداشتند.
امام احمد با سند خويش از عبداللّه بن زبير روايت كرده است كه :
هنگامى كه معاويه به قصد حج نزد ما آمد همراه او به مكه رفتيم. در آنجا نماز ظهر را با ما دو ركعتى خواند و آنگاه به دار الندوه رفت. در آنجا مروان بن حكم و عمر بن عثمان به سوى او شتافتند و به او گفتند: هيچ كس مانند تو، پسر عمويت(عثمان) را سرزنش نكرد. معاويه به آنها گفت: چگونه چنين كارى كردم؟ گفتند: آيا نمىدانى كه او در مكه نماز را تمام مىخواند؟ گفت: واى بر شما آيا او غير از آنچه من انجام دادم، عمل مىكرد؟ من با رسول خدا(ص) و
(٥٠) المحلى، ج٤، ص٢٧٠.
(٥١) در نسخه چاپى به غلط به جاى على(ع)، عثمان آمده است؛ المحلّى، ج٤، ص٢٧٠.